Ерөнхийлөгч Х.Баттулгыг шалгуулахаар Үндсэн хуулийн цэцэд хандлаа

Ерөнхийлөгч Х.Баттулгыг шалгуулахаар Үндсэн хуулийн цэцэд хандлаа

Монгол Улсын Төрийн тэргүүн Үндсэн хуулиа зөрчсөн эсэхийг Үндсэн хуулийн Цэц хянахаар боллоо. Тодруулбал, Үндсэн хуулийн эрх зүй судлаач Д.Үүрцайх Ерөнхийлөгч Х.Баттулгыг өргөсөн тангаргаасаа няцсан гэж үзээд Цэцэд гомдол гаргажээ. Ингэхдээ тэрбээр Хөдөлмөрийн үндэсний намын залуустай хамтран дээрх шийдвэрийг гаргасан бөгөөд Үндсэн хуулийн Цэц шударга шийдвэр гаргана гэдэгт итгэж буйгаа илэрхийллээ.

Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүн гэдэг улс төрчдийн тавиул уу эсвэл Үндсэн хуулийн манаач уу гэдгийг харахаар тэд ийнхүү нэгджээ. УИХ-ын нэгдсэн чуулганаар Үндсэн хуульд оруулах нэмэлт, өөрчлөлтийн төслийн хоёрдугаар хэлэлцүүлгийг хийж дуусгаснаар ард нийтийн санал асуулга явуулахаар болсон. Ингэхдээ чуулганаар баталсан уг эхийг дэмжих эсэхийг олон нийтээс асуух нь зүйтэй гэж гишүүдийн олонх үзсэн юм. Гэтэл Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын зүгээс ард нийтийн санал асуулгад Үндсэн хуулиас өөр агуулга оруулж, “Монгол Улс парламентын засаглалтай байх уу эсвэл ерөнхийлөгчийнх үү” хэмээн асуух нь зүйтэй гэж үзээд тогтоолын төсөл боловсруулан, УИХ-ын даргад өргөн бариад байгаа билээ.
 
Түүнийг ийнхү засаглалын хэлбэрийг өөрчлөх тулгалт хийснийг хуульчид, ихээхэн эсэргүүцсэн бөгөөд “Төрийн тэргүүн Үндсэн хуульд тэрсэлсэн үйлдэл гаргаснаараа огцрох болзлоо хангалаа” хэмээн санал нэгтэйгээр дүгнээд байгаа юм. Тэдний хувьд Төрийн тэргүүн Үндсэн хуулиа сахисангүй гэж дүгнэсэн ч Үндсэн хуулийн Цэц шударга шийдвэр гаргана гэдэгт итгэхгүй байгаагаа илэрхийлж байсан ч ийнхүү хэсэг залуус нэгдэн, Монгол Улсын Төрийн тэргүүнээ шалгуулахаар боллоо
 
Залуус Цэцэд хандсан нь Монгол Улсын түүхэн дэх анхны тохиолдол болж буйгаараа онцлогтой. Өөрөөр хэлбэл, өнгөрсөн удаад Төрийн тэргүүнээр ажиллаж байсан эрхмүүдийг хууль зөрчсөн талаарх яриа, мэдээлэл цөөнгүй гарч байсан ч албан ёсоор Цэцэд гомдол гаргаж байсан нь үгүй. Гомдол гаргасан залуусын хувьд Ерөнхийлөгчийг хэд хэдэн хуулийг зөрчсөн гэж үзжээ. Тухайлбал, Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Ард нийтийн санал асуулга явуулах тогтоолын төсөлд засаглалын хэлбэрийг өөрчлөх тухай асуултыг нэмэх санал гаргаж, Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дарга З.Энхболдоор уламжлан УИХ-ын даргад -өргөн барьсан нь Үндсэн хуулийг ноцтой зөрчсөн гэж үзжээ.
 
Ингэхдээ Үндсэн хуулийн 68.2, Үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах журмын тухай хуулийн 17 дугаар зүйл, Ард нийтийн санал асуулгын тухай хуулийн 4.2-д Үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах асуудлаар явуулах ард нийтийн санал асуулгыг уг хуулийн 4.1-д заасан төрийн дотоод, гадаад бодлогыг тодорхойлохтой холбогдсон тодорхой асуудлаар явуулах санал асуулгаас ялган тусгайлсан зохицуулалтыг хуульчилсан. Үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах журмын тухай хуулийн 17.6-д УИХ-аас хоёрдугаар хэлэлцүүлгийг явуулж, бүхэлд нь баталсан нэмэлт, өөрчлөлтийн төслийг ард нийтээс зөвшөөрөх, татгалзах гэсэн хувилбараар ганц л асуулт асуух ёстой гэж тодорхой зохицуулсныг зөрчсөн хэмээн гомдол гаргалаа. Энэ тухайд Цэцэд хандсан залуусын нэг болох Үндсэн хуулийн эрх зүй судлаач Д.Үүрцайх Үндэсний аюулгүй байдпын үзэл баримтлалын 1.1.4-д “Хүний эрх, эрх чөлөө, хууль дээдлэх зарчим, парламентын засаглалд суурилсан, нийгмийн тогтвортой байдлыг хангасан ардчилсан төрийн тогтолцоо нь үндэсний аюулгүй байдлыг хангах баталгаа мөн” гэж заасан. Гэтэл Үндсэн хууль дээр гараа тавьж байгаад Үндсэн хуулийг дээдлэн сахина, үндэсний эв нэгдлийг эрхэмлэн хамгаална хэмээн тангарагласан Ерөнхийлөгч маань хууль зөрчин байж Үндсэн хуулийн үндсэн бүтэц, суурь үзэл баримтлалыг үгүйсгэх, тэс өөр төрийн байгуулалтын хэлбэртэй болгох санал гаргасан.
 
Ингэснээр энэ хүн тангаргаасаа няцаж, үндэсний аюулгүй байдлыг эрсдэлд оруулж байна гэж үзэж байна. Тиймээс бид Ерөнхийлөгч энэхүү шийдвэр, үйл ажиллагаагаараа Үндсэн хуулийг зөрчсөн үү, тангаргаасаа няцсан уу, түүнийг огцруулах үндэслэл байна уу гэдгийг тогтоолгохоор Үндсэн хуулийн Цэцэд хандсан хэмээсэн. Тэрбээр энэ тухайд “Ерөнхийлөгч дээрх хуулийн заалтуудыг илтэд зөрчиж, засаглалын хэлбэрийг өөрчлөх тухай асуулт нэмэх санал өргөн барьсан нь Үндсэн хуульд заасан “хууль дээдлэх” зарчим болон бусад хэд хэдэн хуулийн заалтыг зөрчсөн хэрэг юм. Ерөнхийлөгчийн гаргасан энэ санал бол одоогийн Үндсэн хуулийг халж буюу бүхэлд нь өөрчилж, шинэ Үндсэн хуультай болох тухай асуудал юм. Мөн Үндсэн хууль өөрчлөх, санал гаргах, асуулга явуулах нь өөрийн гэсэн зарчим, хуультай. Төрийн ямар ч албан тушаалтан байсан Үндсэн хуулийг уландаа гишгэж, дур зоргын улс төр хийж, монголчуудын хувь заяа, эрх чөлөөгөөр наадах эрхгүй. Ийм дур зоргыг, эрх мэдлээ хэтрүүлэх явдлыг хязгаарлах, төрөөс иргэдээ хамгаалахын тулд бид 1992 онд ардчилсан Үндсэн хуулиа батлаж, парламентын ардчиллыг сонгосон.
 
Одоогийн Ерөнхийлөгч Монголын ард түмний эв нэгдлийг  илэрхийлэгч байх үүргээсээ удаа дараа хазайсан, нийгмээ талцал, хагаралд дуудсан шинжтэй үг, үйлдэл гаргаж байсан. Бид, үүгээрээ түүний энэ дур зоргод хэмжээ хязгаар гэж бий шүү, тэр нь Үндсэн хууль юм шүү гэдгийг сануулахыг бас зорьсон. Улстөрчид ард түмнээс нэг л сонгогдсон бол дараагийн сонгууль хүртэл юу дуртайгаа хийж, төрийг яаж ч самарч болно гэж боддогоо болих хэрэгтэй” гэсэн юм. Тэдний хувьд ийнхүү Цэцэд хандсан ч хуульчдын нэгэн адилаар шударга шийдвэр гаргана гэдэгт эргэлзэж буйгаа илэрхийлсэн. Гэсэн ч бослого тэмцлээс өөрөөр Үндсэн хуулиа хамгаалах сүүлчийн аргаа хэрэглэж байгаагаа хэлсэн юм.
 
Хуульчдын зүгээс Ерөнхийлөгчийн зүгээс засаглалын хэлбэрийг өөрчлөх эсэхээр санал хураах төсөл боловсруулж, өргөн барьсныг маш хүчтэй эсэргүүцсэн ч Төрийн тэргүүний энэ үйлдлийг байж болно гэх хэсэг ч бий. Учир нь, Ерөнхийлөгч аливаа хуулийн төсөл санаачилж, өргөн мэдүүлэх бүрэн эрхтэй. Энэ эрхээ эдэлж байна гэж харахаас аргагүй хэмээж буй. Гэвч эцсийн дүндээ аливаад хэмжээ, хязгаар гэж байх учиртай. Тэр дундаа бүхэл бүтэн тусгаарчулсыг тэргүүлж буй хүнд давж болохгүй хязгаар гэж бий. Тэр нь мэдээж Үндсэн хууль.
 
 
Манай улс 1992 оны Үндсэн хуулиар парламентын засаглалтай байна хэмээн хоёрдмол утгагүйгээр тайлбарласан нь өдгөө ч хүчин төгөлдөр үйлчилж байгаа юм. Гэтэл Ерөнхийлөгч Х.Баттулга засаглалын хэлбэрийг ард нийтээс асууя гэсэн нь Үндсэн хуулиас тэрсэлсэн явдал хэмээн дүгнэх хүн олон бий. Үндсэн хуулийн манаач байх учиртай Цэц ба түүний гишүүдэд итгэх иргэдийн итгэл буурсан нь үнэн. Тэр дундаа Ерөнхийлөгч Үндсэн хуулиа сахисан эсэхийг эцэслэх процессын шийдвэрт Цэцийн гишүүдийн нөлөөлөл орохгүй гэх баталгаагүй. Учир нь, Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын зүгээс гурван ч хүнийг санал болгосноор УИХ-аас Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүнээр ёсчилсон байдаг. Тиймээс бүгдээрээ биш гэхэд санал болгуулагсад “манаач”-ийн үүргээ ухамсарлах уу гэдэг асуулт хариулт нэхэн үлдэж байна. Ямартай ч Ерөнхийлөгч Үндсэн хуулиа зөрччихлөө хэмээн хоосон тийчилсэнгүй, гомдол гаргах зоригтой залуус байгааг үнэлэх хэрэгтэй болов уу. Гагцхүү дараагийн процесс хэрхэн өрнөх вэ гэдэг нь ийнхүү олны анхааралд орлоо.
 
Нэгэнт гомдол гаргасан учраас Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүд хянаж үзээд эхний ээлжид уг асуудлаар маргаан үүсгэх эсэхээ шийдэх учиртай. Үүний дараагаар Үндсэн хуулийн Цэц дунд суудлын хуралдаан зарлана. Тэндээс гаргасан шийдвэрийг Үндсэн хуулийн Цэцийн их суудлын хуралдаанаар эцэслэх учиртай юм. Хэрвээ асуудал иймдээ хүрвэл Монгол Улсын Төрийн тэргүүнийг огцруулах асуудлыг УИХ албан ёсоор авч хэлэлцэнэ., Тодруулбал, Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Үндсэн хууль зөрчсөн гэдгийг Үндсэн хуулийн Цэц баталгаажуулбал УЙХ хэлэлцэх бөгөөд хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонхын саналаар огцруулах хуулийн зохицуулалттай. УИХ ард түмний төлөөллийн байгууллагынхаа хувьд Ерөнхийлөгчид хяналт тавих, түүний гаргасан шийдвэрүүдийг хянаж байх, хүчингүй болгох бүрэн эрхтэй гэсэн үг. Ямартай ч Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Үндсэн хуулиа зөрчсөн эсэх шийдвэрийг Цэц гаргана. Үр дүн хэрхэн гарах нь дараагийн асуудал ч гэлээ Х.Баттулгын хувьд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчөөр ажиллах хугацаандаа Үндсэн хуульдаа тэрсэлсэн, тангаргаасаа няцсан гэх үндэслэлээр Цэцэд дуудагдсан анхны хүн болон түүхэнд үлдэх нь тодорхой боллоо.
 
 
 
М.Өнөржаргал
Эх сурвалж: "Монголын үнэн" сонин

3
таалагдаж байна

0
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

"Мөөг" /өгүүллэг/

2020-02-02

"Хувь заяаг тодорхойлох хором" /өгүүллэг/

2020-01-25

Хөгжмийн зохиолч Б.Чинбатад зориулсан “Niciton & Friends” тоглолт ирэх хоёрдугаар сарын 1, 2-нд болно

2020-01-17

БСШУС-ын сайд Ё.Баатарбилэг: Драмын театр, Улсын дуурь бүжгийн эрдмийн театр Төв номын сан зэргийг сэргээн засварлана

2020-01-13

Р.Эмүжин: Хүйтэн алт хүний аминд хүрэх цаг...МАН тавиулуудаа Алтайгаас татна уу!

2020-02-21

Хүүхэд хоолондоо муу болох 5 шалтгаан

2020-02-21

Сэтгэлийн амар амгаланг олох 5 дүрэм

2020-02-21

БНХАУ-ын академич Жун Нан Шань: Манай улсын иргэд Монголоос суралцах хэрэгтэй

2020-02-19

Дональд Трамп тодорхой болзолтойгоор Жулиан Ассанжийг өршөөх санал тавьж байсан нь ил болжээ

2020-02-21

ОХУ-ын үндсэн хуульд ерөнхийлөгчийг халдашгүй дархан эрхтэй болгох өөрчлөлт орж магадгүй

2020-02-21

Өмнөд Калифорнийн их сургууль бага орлоготой гэр бүлээс гаралтай оюутнуудыг төлбөргүй сургана

2020-02-21

Хятад улс шинэ сансрын станц барьж эхэлжээ

2020-02-20

Засаг чангарч, “Рио Тинто” гэдийх үү?!

2020-02-20

"Мөнгө цаас болоход..." - Түүхэн дэх хамгийн өндөр инфляцийн өсөлтүүд

2020-02-15

“Samsung”-ийн туршлагыг үндэсний үйлдвэрлэгчид хэрэгжүүлээсэй

2020-02-14

Нүүрсний компаниуд экспортоо зогсоосон ч Оюутолгойн зэсийн баяжмал хилээр гарсаар байна

2020-02-13

Монголын шилдэг залуусын тархи цэнэглэх 20 подкастыг нэг доороос!

2020-02-21

Ziko's podcast #16 - Битгий төлөвлө, шууд хий!

2020-02-20

Ziko's podcast #15 - Entertainment News!

2020-02-19

Ziko's podcast #14 - Өөрийгөө шүтэх ба бие хүний эмгэг гэж юу вэ?

2020-02-18

Хэргийн сэжигтэн үү, хэн нэгний барьцааны хүн үү?!

2020-02-21

Д.Жаргалсайхан: Дундаж давхарга гоожиж байна

2020-02-20

"Covid-19" вирусыг хоол хүнсээр эдгээх боломжтой

2020-02-19

“Дэлхийн нууц товчоо” номын 216 зөгнөлөөс “Монгол улсын 2016 оны” зөгнөлийн тайлал

2020-02-18

Н.Төгсцогт мэргэжлийн боксын 12 дахь тулаандаа ялагдал хүлээлээ

2020-02-09

Какүрю М.Ананд Хацү башёг орхилоо

2020-01-16

Улсын арслан Ц.Содномдорж: 37 настай бөх ачаалалтай бэлтгэл хийж бүх барилдаанд зодоглох боломжгүй

2020-01-16

Н.Хэрлэн мөсөнд авиралтын Ази тивийн аварга болов

2020-01-13

Монгол Улсын Ерөнхий сайдын санаачилсан Үндэсний Бүтээлийн 7 Хоног

2020-02-21

“Хүндэтгэлийн аян-2020”-ийн урамшууллын эзэд тодорлоо

2020-02-21

"Бүтэн амьдрал" киног яагаад үзэх ёстой вэ?

2020-02-21

“Дэлхийн нууц товчоо” номын “Монгол улсын 2017 оны” бошго тайлал

2020-02-21

Усыг олон дахин буцалгах нь эрүүл мэндэд муу эсэх талаар Германы эрдэмтэд хариулт өгчээ

2020-02-20

Амны хаалтыг хэрхэн зөв хэрэглэх вэ?

2020-02-16

Орчин үеийн компанийн соёл бясалгалын өрөөтэй эсэхээр хэмжигдэнэ

2020-02-16

Оросуудын бүтээсэн шинэ үеийн хүчирхэг зэвсэг, техникүүд

2020-02-12

МИАТ: Зорчигчдын анхааралд!

2020-02-21

Баярын өдрүүдээр банкны цахим гүйлгээ хийхэд иргэдээс шимтгэл авахгүй

2020-02-21

Дархан-Уул аймаг 23-наас 27-ны хооронд иргэдийн болон автотээврийн орж, гарах хөдөлгөөнийг зогсооно

2020-02-21

Г.Занданшатар: Байгалийн баялаг ард түмний мэдэлд байх Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн үзэл санаа амьдралд бодитоор хэрэгжиж эхэллээ

2020-02-21

Гүүгл байгальд ээлтэй "модон" хорооллын төслөө танилцууллаа

2020-02-16

Ганц товчлуур дараад л гоо сайхан болох цаг айсуй

2020-01-19

"Toyota" компани дэлхийн анхны ухаалаг хотын төлөвлөгөөг танилцуулав

2020-01-11

Сансрын “Starliner” хөлөг сансрын станцад хүрч чадсангүй

2019-12-21
5:29

Тэрбумтнуудаас бидний суралцах ёстой зүйлс

2020-02-21
7:31

Л.Оюун-Эрдэнэ Говь-Алтай аймагт болсон асуудал, Оюутолгойн талаар мэдээлэл хийлээ

2020-02-21

Жүжигчин Ж.Баясгалан Ардчилсан намд элсчээ

2020-02-21
11:15

"Хувьсгалын эцэг" Эрнесто Че Гевара гэж хэн байв?

2020-02-20

Агаарын чанарын үзүүлэлтээр 100 айл орчмын агаар хамгийн сайн байна

2020-02-20

Манай улсын хүн амын 98 хувь нь Д витамины дутагдалтай

2020-02-17

Гэгээн хайрын өдрөөр сонсох хамгийн сайхан үгтэй дуунууд

2020-02-14

Барууныхан үг хэлэх эрх чөлөөгөө хэрхэн алдсан бэ?

2020-02-13

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

БНХАУ
45.41%
АНУ
31.72%
Арабын орнууд
6.51%
ОХУ
4.34%
Хойд Солонгос
2.5%
Израиль
2.17%
Иран
1.84%
Бусад
1.5%
Африкийн орнууд
1.17%
Афганистан
0.83%
Энэтхэг
0.67%
Турк
0.67%
Пакистан
0.33%
Европын Холбооны орнууд
0.33%

Өнөө цагийн дэлхийн хамгийн шилдэг удирдагч таны бодлоор хэн бэ?

2,361

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,594

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

6,771

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,482