Малынхаа буяныг барж байна даа. Монголчууд минь...

Малынхаа буяныг барж байна даа. Монголчууд минь...

Монгол орны мал аж ахуй аль эрт уналтад орсон. Хоосон тоо яваад байгаа болохоос бус чанар огт байдаггүй. Дээр нь хөдөөгийн сумууд эзгүйрч, малчдын тоо цөөрч байна. Бүгд хот руу тэмүүлж, зам дагасан мал л үлдсэн гэхэд хилсдэхгүй. Хуучин шиг отор нүүдэл хийж, малынхаа ашиг шимийг авдаг үе алга болжээ.

Угтаа бол МАА-д тэжээл, арчилгаа маллагаа, эмчилгээ гэсэн гурван гол бодлого байх ёстой. 1990 он хүртэл ялангуяа хот орчмын мал аж ахуй тун эрчимтэй хөгжиж байсан. Сүү, махны, хосолсон гээд үржил селекцийн нарийн бодлоготой, шинэ үүлдэр гаргаж авдаг байв. Харин одоо мал зөнгөөрөө л өсөж байгаа нь нууц биш. Нэмээд цахимаар газар өгч байна гээд бид малынхаа бэлчээрийг устгасан шүү дээ.

Дээр нь малчдын дунд "трэнд" болсон нэг асуудал бол мянгат малчин болохын тулд малын тоогоо зохиомлоор өсгөдөг явдал. Нийт малчдын 80 хувь аль нэг банканд зээлтэй. Мах, сүүний үнэ маш доогуур учраас хүүхдүүдийнхээ сургалтын төлбөр, тэднийгээ байр, орон сууцаар хангахын тулд бэлэн мөнгөний зайлшгүй хэрэгцээтэй тулгардаг. Тиймээс малаа барьцаалж зээл авахаас өөр аргагүйд хүрдэг. Ахиухан зээл банкнаас авахын тулд малынхаа тоог өсгөж тоолуулдаг нь хаа ч ил байдаг. 

Түүнчлэн гол үр ашгаа өгдөг бод малын тоо хамаагүй бага, бэлчээрийг их тахалдаг бог мал их болсон гэнэ. Уламжлалт МАА дотор бидний үүх түүх, соёл, урлаг, нүүдэлчдийн том ахуй оршдог. Тиймдээ ч бид энэ соёлоо хөгжүүлж авч явах эрхэм үүрэгтэй билээ. Гэхдээ одоогийн нөхцөл байдлыг харвал бид энэхүү үүргээ биелүүлж чадаж байна уу гэвэл үгүй. XII-XIX зууны манай нүүдэлчдийн соёл үнэхээр агуу байсан. Дээр үед малчин мах, сүү, арьс шир, нэхий, цагаа идээгээ зарж ахуйн хэрэглээгээ хангаад, илүү гарсныгаа “хатуу эд” болгоно гээд соёл, урлагаа хөгжүүлээд л ирсэн. 

Гэтэл...Бид ёстой малынхаа буяныг барж байна уу гэлтэй л амьдарч байна. Мал нядалгааны газруудын Хятад эздүүдийн асуудал нэг хэсэг газар авсны дараа малыг амьдаар нь хил давуулж байгаа бичлэгүүд ил гарч эхэлсэн. 70 сая малтай хэрнээ махных нь үнэ тэнгэрт хадаж байхад төр засгаас үүн дээр дорвитой анхаарч, зохицуулалт хийж чадахгүй, хэрэлдсээр л сууна. 

Харин өнөөдөр бидний хамгийн их хүнсэндээ хэрэглэдэг махыг төхөөрөх газар, мах боловсруулах үйлдвэрүүдийн зөрчил хүмүүсийн анхаарлыг татаж байна. Бид малынхаа махыг хамгийн эрүүл гэдэгт итгэж, хүнсэндээ түлхүү хэрэглэдэг цаг үе дууссан бололтой. Тэгэхээр Монгол хүн юунд итгэх ёстой вэ?

Хүнсний эрүүл ахуй, аюулгүй байдал гэдэг зүйл энэ улсад огт алга. Хятадуудыг хараах нь битгий хэл Монгол хүн Монголоо хороож, хордуулж байна шүү дээ. 

НМХГ холбогдох бусад төрийн байгууллагуудтай хамтарч уламжлалт болон үйлдвэрийн аргаар мал төхөөрөх аж ахуй нэгжүүдэд явуулсан хяналт шалгалтад Сонгино хайрхан дүүргийн 32 дугаар хороо, Эмээлт орчимд үйл ажиллагаа явуулж буй мал төхөөрөх, мах боловсруулах 25 аж ахуй нэгж хамрагджээ.

Үүнд: "Эм Ди Си Пи", "Парасатжол", "Гичгэний хүү", "Тэлмүүн ану", "Натурал Грийн фүүдс", "Шилүүст сүмбэр", "Саян-уул", "Саяан хан групп", "Дунфан интернэйшнл", "Үүлэнгөү", Монгол эко мах", "Агро нэгтгэл трейд", Мик эмээлт", "Бөжт", "Язгууртан эко мах", Тэнүүн хүсэл", "Рифен", "Эрүүл монгол мах эко, Шижир зул", "Нүүдэлчин мах маркет", Ундрах хайрхан", “Алтай чандмань” “Гомбо хайрхан”, "Мөнх төгрөг" ХХК-иуд, иргэн О.Жавзанпагма, Ц.Энхтуяа Б.Түшиг, Ч.Алтансоёмбо, Б.Гэрэлбат, Э.Одгэрэл, Д.Лхамсүрэн нарын мал төхөөрөх, мах боловсруулах үйлдвэрүүд байсан ба эдгээрээс дараах нийтлэг зөрчлүүд илэрсэн байна.
• Үйлдвэрт нийлүүлж байгаа мал дагалдах мал эмнэлэг, ариун цэвэр, гарал үүслийн гэрчилгээтэй боловч худалдан борлуулах гэрээгүй,
• Мал, амьтныг амьд малын гарал үүслийн гэрчилгээтэй нь тулган шалгаж, малын эрүүл мэндийн үзлэг хийсэн бүртгэл журнал хөтөлж хэвшээгүй, "Мал хулгайлах гэмт хэрэгтэй тэмцэх, урьдчилан сэргийлэх тухай" хуулийг мөрдөж хэрэгжүүлж ажилладаггүй,
• Үзлэгээр ямар нэгэн өвчний шинж тэмдэг, сэжиг илэрсэн халдварт өвчний голомтын бүсээс хорио цээрийн дэглэм зөрчиж тээвэрлэсэн тээвэрлэлтийн явцад бэртсэн дарагдсан үхсэн тохиолдолд холбогдох журам зааврын дагуу арга хэмжээ авч хэрэгжүүлдэггүй.
• Ус ашиглалтын үнэлгээ, шинжилгээ хийлгэж, баталгаажуулаагүй.
• Мал төхөөрөх цехийн стандарт, технологийн тоног төхөөрөмж, үйлвэрийн мал хүлээн авах хашаа байр нь МЭАЦ-ийн эрүүл ахуйн шаардлага хангахгүй.
• Хөргөлт, гүн хөлдөөгчийн ашиглалтын хэм, махны өрөлт хураалт, хадгалалт нь стандартын шаардлагад нийцээгүй гэх мэт.

Иймд дээрх аж ахуй нэгж байгууллага, иргэдийн үйл ажиллагаанд зөрчлийн хэрэг нээж, прокурорын хяналт дор шалгалтын ажил үргэлжилж байгаа аж.

Тэгэхээр бид чинь ерөөсөө л идэж буй махаараа хордож, төр засгийн бодлогоороо малынхаа буяныг барж байгаа улс аж... Юутай харамсалтай.

Э.Анударь 

Эх сурвалж дурдахгүйгээр зөвшөөрөлгүй хуулбарлан нийтлэхийг хориглоно.

1
таалагдаж байна

3
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Монголын шилдэг залуусын тархи цэнэглэх 20 подкастыг нэг доороос!

2020-02-21

Ziko's podcast #16 - Битгий төлөвлө, шууд хий!

2020-02-20

Ziko's podcast #15 - Entertainment News!

2020-02-19

Ziko's podcast #14 - Өөрийгөө шүтэх ба бие хүний эмгэг гэж юу вэ?

2020-02-18

"Мөөг" /өгүүллэг/

2020-02-02

"Хувь заяаг тодорхойлох хором" /өгүүллэг/

2020-01-25

Хөгжмийн зохиолч Б.Чинбатад зориулсан “Niciton & Friends” тоглолт ирэх хоёрдугаар сарын 1, 2-нд болно

2020-01-17

БСШУС-ын сайд Ё.Баатарбилэг: Драмын театр, Улсын дуурь бүжгийн эрдмийн театр Төв номын сан зэргийг сэргээн засварлана

2020-01-13
5:29

Тэрбумтнуудаас бидний суралцах ёстой зүйлс

2020-02-21
7:31

Л.Оюун-Эрдэнэ Говь-Алтай аймагт болсон асуудал, Оюутолгойн талаар мэдээлэл хийлээ

2020-02-21

Жүжигчин Ж.Баясгалан Ардчилсан намд элсчээ

2020-02-21
11:15

"Хувьсгалын эцэг" Эрнесто Че Гевара гэж хэн байв?

2020-02-20

Монгол Улсын Ерөнхий сайдын санаачилсан Үндэсний Бүтээлийн 7 Хоног

2020-02-21

“Хүндэтгэлийн аян-2020”-ийн урамшууллын эзэд тодорлоо

2020-02-21

"Бүтэн амьдрал" киног яагаад үзэх ёстой вэ?

2020-02-21

“Дэлхийн нууц товчоо” номын “Монгол улсын 2017 оны” бошго тайлал

2020-02-21

Хэргийн сэжигтэн үү, хэн нэгний барьцааны хүн үү?!

2020-02-21

Д.Жаргалсайхан: Дундаж давхарга гоожиж байна

2020-02-20

"Covid-19" вирусыг хоол хүнсээр эдгээх боломжтой

2020-02-19

“Дэлхийн нууц товчоо” номын 216 зөгнөлөөс “Монгол улсын 2016 оны” зөгнөлийн тайлал

2020-02-18

Н.Төгсцогт мэргэжлийн боксын 12 дахь тулаандаа ялагдал хүлээлээ

2020-02-09

Какүрю М.Ананд Хацү башёг орхилоо

2020-01-16

Улсын арслан Ц.Содномдорж: 37 настай бөх ачаалалтай бэлтгэл хийж бүх барилдаанд зодоглох боломжгүй

2020-01-16

Н.Хэрлэн мөсөнд авиралтын Ази тивийн аварга болов

2020-01-13

МИАТ: Зорчигчдын анхааралд!

2020-02-21

Баярын өдрүүдээр банкны цахим гүйлгээ хийхэд иргэдээс шимтгэл авахгүй

2020-02-21

Дархан-Уул аймаг 23-наас 27-ны хооронд иргэдийн болон автотээврийн орж, гарах хөдөлгөөнийг зогсооно

2020-02-21

Г.Занданшатар: Байгалийн баялаг ард түмний мэдэлд байх Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн үзэл санаа амьдралд бодитоор хэрэгжиж эхэллээ

2020-02-21

Дональд Трамп тодорхой болзолтойгоор Жулиан Ассанжийг өршөөх санал тавьж байсан нь ил болжээ

2020-02-21

ОХУ-ын үндсэн хуульд ерөнхийлөгчийг халдашгүй дархан эрхтэй болгох өөрчлөлт орж магадгүй

2020-02-21

Өмнөд Калифорнийн их сургууль бага орлоготой гэр бүлээс гаралтай оюутнуудыг төлбөргүй сургана

2020-02-21

Хятад улс шинэ сансрын станц барьж эхэлжээ

2020-02-20

Засаг чангарч, “Рио Тинто” гэдийх үү?!

2020-02-20

"Мөнгө цаас болоход..." - Түүхэн дэх хамгийн өндөр инфляцийн өсөлтүүд

2020-02-15

“Samsung”-ийн туршлагыг үндэсний үйлдвэрлэгчид хэрэгжүүлээсэй

2020-02-14

Нүүрсний компаниуд экспортоо зогсоосон ч Оюутолгойн зэсийн баяжмал хилээр гарсаар байна

2020-02-13

Агаарын чанарын үзүүлэлтээр 100 айл орчмын агаар хамгийн сайн байна

2020-02-20

Манай улсын хүн амын 98 хувь нь Д витамины дутагдалтай

2020-02-17

Гэгээн хайрын өдрөөр сонсох хамгийн сайхан үгтэй дуунууд

2020-02-14

Барууныхан үг хэлэх эрх чөлөөгөө хэрхэн алдсан бэ?

2020-02-13

Р.Эмүжин: Хүйтэн алт хүний аминд хүрэх цаг...МАН тавиулуудаа Алтайгаас татна уу!

2020-02-21

Хүүхэд хоолондоо муу болох 5 шалтгаан

2020-02-21

Сэтгэлийн амар амгаланг олох 5 дүрэм

2020-02-21

БНХАУ-ын академич Жун Нан Шань: Манай улсын иргэд Монголоос суралцах хэрэгтэй

2020-02-19

Гүүгл байгальд ээлтэй "модон" хорооллын төслөө танилцууллаа

2020-02-16

Ганц товчлуур дараад л гоо сайхан болох цаг айсуй

2020-01-19

"Toyota" компани дэлхийн анхны ухаалаг хотын төлөвлөгөөг танилцуулав

2020-01-11

Сансрын “Starliner” хөлөг сансрын станцад хүрч чадсангүй

2019-12-21

Усыг олон дахин буцалгах нь эрүүл мэндэд муу эсэх талаар Германы эрдэмтэд хариулт өгчээ

2020-02-20

Амны хаалтыг хэрхэн зөв хэрэглэх вэ?

2020-02-16

Орчин үеийн компанийн соёл бясалгалын өрөөтэй эсэхээр хэмжигдэнэ

2020-02-16

Оросуудын бүтээсэн шинэ үеийн хүчирхэг зэвсэг, техникүүд

2020-02-12

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

БНХАУ
45.41%
АНУ
31.72%
Арабын орнууд
6.51%
ОХУ
4.34%
Хойд Солонгос
2.5%
Израиль
2.17%
Иран
1.84%
Бусад
1.5%
Африкийн орнууд
1.17%
Афганистан
0.83%
Энэтхэг
0.67%
Турк
0.67%
Пакистан
0.33%
Европын Холбооны орнууд
0.33%

Өнөө цагийн дэлхийн хамгийн шилдэг удирдагч таны бодлоор хэн бэ?

2,361

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,594

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

6,771

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,482