Дарь Сүхбаатар…

2019-12-02, 09:26 Нийтлэл 1,507 6
Дарь Сүхбаатар…

Одоогоос яг гучин жилийн өмнө 1989 оны арванхоёрдугаар сарын өвлийн жавар ид тачигнаж байх энэ өдрүүдэд ээтэн гутал үстэй дээл үнэгэн малгайгаа өмсөж ардчилал эрх чөлөөний төлөө тэр үеийн коммунист төрийн машины эсрэг тэрслэн босож тэмцсэн чулуун зүрхтэй хэсэг хувьсгалчдын толгойлогч нь монгол түмний цөс ихт хөвүүн Дарь Сүхбаатар байлаа.

Дарь Сүхбаатарыг ардчиллын алтан хараацай, анхны арвангурвын нэг, ардчилсан холбоог үндэслэгч, анхны чөлөөт хэвлэлийг үүсгэн байгуулагч гэдэг ч тэрээр ардчиллын бялуунаас хуваалцалгүй олон жил ганцаардсан чоно шиг явсан нэгэн. Учир нь түүний ерэн онд хүсэн хүлээж байсан ардчилал нь авилга хээл хахуульд идэгдэн, анд нөхөд нь олигархи бүлэглэлд хуваагдан нийгэмд шударга ёс алдагдсан явдалтай тэр хэзээ ч эвлэрч байгаагүйн шинж.

Ямартаа америкийн алдарт Вашингтон пост сонин дээр өнөөгийн ардчилсан Монголд томилгоо бүр тогтсон ханштай Салбарын сайд 400000$ Агентлагийн дарга 120000$, ахлах мэргэжилтэн 4000$ үнэтэй гэх мэтээр тодоос тод дэлхий даяар зарлан тунхаглагдаж шившиг болж байхав.

Нэгэнтээ Дарь Сүхбаатар ард түмнийхээ итгэлийг алдсан журмын нөхдийнхөө бусармаг үйл ажиллагаанаас нүүр хийх газаргүй болж, ардчилалын хамсаатан төрөөс төрсөн тэрбумтан анд нөхдийнхөө нэрийн өмнөөс  ард түмнээсээ уучлал хүлцэл өчин ганцаараа гүлдийж хоцорсон ч тал бий.

Дарь Сүхбаатарын ерээд оны тэмцлийн гол зорилго нь Монгол Улсаа Москва, Бээжин зэрэг гадны  хэнээс ч хамааралгүй жинхэнэ тусгаар улс болгох, монгол хүн бүрийг өөрийн гэсэн өмч хөрөнгөтэй болгох, монгол хүн бүрт чөлөөт сэтгэлгээ олгох гэсэн гурван үндсэн зорилтыг зүрх сэтгэлийнхээ угт агуулж байсан ч яваандаа ганзага нэгт нөхдөөс нь эхлээд гадны корпорациудын гар хөл болцгоон, монгол хүн бүр тэгш хүртэх ёстой үндэсний баялаг  хэдхэн олигархи гэр бүлийн гараар орсон зэрэгт сэтгэл гундуухан явдаг нэгэн.  Тэрээр барууны тэжээвэрүүдтэй хэзээ ч гар нийлж тэдний хөл гар дохио зангаа болж байгаагүй, зөвхөн улс монголоо гэсэн цэх шулуун зантай, чин зүрх сэтгэлтэй учраас л тойргийн гадна үлдсэн ч тал бий.

Дарь Сүхбаатар бол Болор цомд долоон удаа амжилттай оролцож, хаанахын ч хэний ч жагсаал цуглаан дээр очоод улс орныхоо язгуур эрх ашгийн төлөө хүний өөрийн нам улс төр найз нөхөд гэлтгүй хэнийг ч зад шүүмжилж байдгаараа ёстой нөгөө Шүлэг тэрлэж шүүрс алдах омог бардам монгол эрсийн нэг  яах аргагүй мөн.

Дарь Сүхбаатар ерээд онд монголын ардчилсан холбооны анхны суурь болох Дэвшилтэт залуучуудын эвслийг нэр бүхий уран бүтээлч нөхдийн хамт байгуулж, анхны тэргүүнээр сонгогдон бүхэл бүтэн коммунист нам улс төрийн тогтолцооны эсрэг залуусыг уриалан дуудан босон тэмцэж чадсан, тухайлбал 1989 оны 11 сарын 28-ны өдрийн Залуу уран бүтээлчдийн Улсын II зөвлөгөөн дээр социализмийн далан жилийн түүхэнд анх удаагаа индэр дээрээс бүхэл бүтэн коммунист улс төрийн машин Улс төрийн товчоог ОГЦОР хэмээн зоригтойгоор хэлж чадсан, хэрэгжүүлж дийлсэн Дамдины Сүхбаатар лугаа адил хатан зоригт монгол түмний цөс ихт аавын хүү.

Монголчууд эрт дээр үеэс үйл хэргийнхээ төлөө өөрийгөө зольж галзуу барын аманд гараа хийхээс ч буцахгүй хүнийг Хараа ихт хар сүлд Цөс ихт монгол хөвүүн гэж зүйрлэн хэлж ирсэн түүхтэй. Тэрээр ерэн оны хувьсгалын хувь заяа хаашаа ч эргэж магадгүй байсан тэрхүү эгзэгтэй өдрүүдэд өглөө бүр гэрээсээ гарахдаа Орой гэртээ эргэж ирэхгүй байх шүү хэмээн олон удаа хэлж гараад өвлийн тэсгим хүйтэнд явган нүцгэн, ачааны тэрэгний дээр осгон алдаж хувьсгал хийж тэмцэж явсан цөөхөн хэдэн цөс ихт аавын хөвгүүдийн нэг.

Наяад онд Дарь Сүхбаатарыг  Германд оюутан байхад нь тэр үеийн тэргүүний оюутан гэдэг утгаараа Монгол оюутнуудын Эвлэлийн үүрийн даргаар сонгогдсон түүнд холбогдох газраас /ойлгомжтой/ тэнд сурдаг оюутан, аспирантуудыг тагнаж чагнах мэдээлэх үүрэг өгснийг тэрээр эсэргүүцсэн тул зуны амралтаар ирэнгүүт нь буцаалгүй дөрвөн жил сурсан Герман улсын Карл-Марксын техникийн их сургуулиас нь  хөөж Намын Төв хорооны заалтаар хөдөө барилгад дээр шаварчнаар гурван жил ажиллуулах үеэс л  түүний улс төрийн тодорхой үзэл санаа нь төлөвшиж эхэлсэн гэдэг.  Ингээд Монгол оронд Горбачёвын өөрчлөн байгуулалтын салхи ид шуурч байсан 1988 оны намар Багшийн дээд сургууль дээр Дарь Сүхбаатар нөхдийн хамт анхны чөлөөт хэвлэл болох “Цагийн толь” сонин гаргаж гурван дугаар гаргаад байтал Төв Хорооны  даалгавраар НАХЯ-наас хааж байжээ.

Тэрээр Завхан аймгийн Тосонцэнгэл буюу эрх чөлөө тусгаар тогтнолынхоо төлөө цогтой тэмцэгч Хотгойдын Чингүнжавын өлгий нутагт өсөж торнисон аавын хүүгээс гадна үнэн үг, шударга зангаараа баруун таван аймагтаа алдартай,  насаараа тээврийн жолоо мушгисан Дарьсүрэн гуайн ууган хүү болохоор агуу үйл хэрэгт нь герман боловсролоос гадна гол нь түүний аав ээж удам судар, мах цусан дахь монгол эх оронч ген нь ч нөлөөлсөн байх.

Дарь Сүхбаатар нь ерээд оны ардчилсан хувьсгалаас хойш албан тушаал хөөцөлдөж алдар цол гуйж гоншигонолгүй, ганцаардсан чоно шиг явсан хорин жилийн хугацаандаа гараа хумхиад зүгээр суусангүй, тэрээр 1990 оноос С.Баасан ламын хамт Монголын сүсэгтний холбоо байгуулж иргэдийн шүтэн бишрэх эрх чөлөөг сэргээх, Ц.Ганхуягийн хамт Монголын Ардын Аж Ахуйтны холбоо байгуулж малыг малчдад буцаан хувьчилах, Ц.Дашдондов гуай нарын нөхдийн хамт Монголын ардчилсан чөлөөт сэтгүүлчдийн эвлэл байгуулж хэвлэн нийтлэх эрх чөлөөг бий болгох, Жияндорж нарын нөхдийн хамт Монголын Ногоонтны хөдөлгөөнийг үүсгэн байгуулж байгаль дэлхийгээ эрхэмлэх монгол уламжлалт үйл хэргийг өрнүүлэх, Чой.Лувсанжав багштан нарын эрдэмтэн мэргэдийн хамт Монголын Нүүдлийн Соёл-иргэншлийн олон улсын нийгэмлэг байгуулж олон мянганы түүхтэй төр ёсоо сэргээх зэргээр монголын үндэсний ардчиллын суурь, үнэт зүйлд жинтэй хувь нэмрээ оруулсан юм.

Харин ажил төрөлгүй олон жил явсан түүнд ардчилалын хорин жилийн ойн босгон дээр ерөнхийлөгч Баттулга сайд байхдаа ардчилалд оруулсан хувь нэмэр, андын журмыг санаж ардчилсан холбооны ерөнхийлөгчийнхөө хувьд ч ажилтай болгож өгөхөд нь итгэлийг зүтгэлээр гэгчээр хоёргүй сэтгэлээр Онцгой байдал, Стандарт хэмжил зүй зэрэг төрийн албанд тав зургаан жил чин шударгаар чадлынхаа хирээр зүтгэжээ.

Ардчиллын галыг асааж, анхны арвангуравт Андгай тангараг гэдгийг анх сонордуулж, амин хувиа хичээлгүй ард түмэн эх орныхоо төлөө чин шударгаар зүтгэж яваа Бат-Үүлээс ч өмнө баатар болох ёстой Дарь Сүхбаатар шиг цөс ихт охид хөвгүүдээ монгол түмэн мянган өдөр хайрлаж гамнаж бас харамнаж байваас тэд нэг л өдөр улс үндэстнийхээ төлөө үйл хэргээ гүйцээн, үүнийхээ төлөө юу ч хийээс буцахгүй амиа өгөхөд ч бэлэн байдаг.

ОУ-ын зэвсгийн шинжээч хурандаа Доржпаламын Эрдэнэцогт

14
таалагдаж байна

0
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Афганистаныг яагаад "эзлэх боломжгүй улс" гэдэг вэ?

2020-01-27

Коронавирусийн халдвараас сэргийлэх ЭНГИЙН 3 АРГА

2020-01-26

Коронавирусын эсрэг дархлаагаа хэрхэн дэмжих вэ?

2020-01-24

Утасны USB цэнэглэгч ямар үед хүний аминд хүрч чадах вэ?

2020-01-23

Монгол хүн монгол хүндээ хэзээ ч хайртай байдаггүй гэдгийг сая л харлаа!

2020-01-28

Ухань хотоос бичиж байна!

2020-01-28

Энэ тэгээд тэнгэр заяат МОНГОЛ уу?

2020-01-28

Америк Хятадыг ялав!

2020-01-27

Феминизмийн дараах эмэгтэйчүүдийн эрин

2020-01-27

Дэлхий таниар дутах уу?

2020-01-26

Та алийг нь сонгох вэ: Ажил уу? Амьдрал уу?

2020-01-26

Мөнх хөх сарьдаг /аян замын тэмдэглэл/

2020-01-24

Какүрю М.Ананд Хацү башёг орхилоо

2020-01-16

Улсын арслан Ц.Содномдорж: 37 настай бөх ачаалалтай бэлтгэл хийж бүх барилдаанд зодоглох боломжгүй

2020-01-16

Н.Хэрлэн мөсөнд авиралтын Ази тивийн аварга болов

2020-01-13

“Шилдэг тоглогч”-оор Ш.Энхийн-од шалгарчээ

2020-01-12

Ziko's podcast #06 - "Z" Үеийнхий дуу хоолой

2020-01-28

Ziko Podcast #05 - Коронавирусын талаар ярилцая!

2020-01-27

#04 Ziko Podcast - Уур бухимдлаа хаяцгаая!

2020-01-23

#03 Ziko Podcast - Entertainment News

2020-01-22

“Төрийн Банк” тэтгэвэрийн картын харилцагчиддаа урамшуулалт аян зарлалаа

2020-01-28

Түмэн бэлэгтэй Төмөр хулгана

2020-01-24

Петровис Группийн МИНИЙ МАШИН... урамшуулалт хөтөлбөр орон даяар эхэллээ

2020-01-24

Ерөнхий англи хэл академик англи хэл 2-ийн ялгааг мэдэх үү?

2020-01-23

Мэргэн ухаан гэж...

2020-01-27

Дундчуудын байр суурийг бэхжүүлэх арга замын тухайд

2020-01-26

Зодуулдаг хүүхэд богино насалдаг

2020-01-24

Амжилттай бизнесийн санаа олох 6 алтан дүрэм

2020-01-24

ЭМЯ-ны залруулга: "Австралид очсон Монгол иргэнээс Коронавирусийн халдвар илрээгүй"

2020-01-28

Кино театр, цахим тоглоом, номын сан зэрэг газруудын үйл ажиллагааг түр зогсоолоо

2020-01-28

Хууль зүйн байнгын хороо Н.Номтойбаярын бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх шаардлагагүй гэж үзлээ

2020-01-28

Сар шинийн баяраараа нутаг буцсан хятад иргэдийг гуравдугаар сарын 2-ныг хүртэл Монголд ирүүлэхгүй

2020-01-28

Коронавирус Монголын болоод дэлхийн эдийн засагт ямар нөлөө үзүүлж байгаа вэ?

2020-01-28
13:16

Д.Мандахнаран: "Коронавирус"-т дархлаа дэмжихээс өөр эмчилгээ байхгүй

2020-01-28

ЭМЯ: Нийт 13 хүнийг сэжиглэн дээж авсан, манай улсад вирусын халдвар илрээгүй

2020-01-28

ЭМЯ: Монголд коронавирусын тохиолдол илрээгүй

2020-01-27

Коронавирусын дэгдэлт юанийн эрэлтийг бууруулна

2020-01-26

"Gucci” брэнд Монголын арьс ширэн бүтээгдэхүүнийг судлахаар болов

2020-01-23

Валютын ханшийн зохиомол өсөлтийг тогтоох бодлого алга

2020-01-23

Алдарт эхийн одонгийн мөнгийг сар шинийн баярын өмнө олгоно

2020-01-22

"Хувь заяаг тодорхойлох хором" /өгүүллэг/

2020-01-25

Хөгжмийн зохиолч Б.Чинбатад зориулсан “Niciton & Friends” тоглолт ирэх хоёрдугаар сарын 1, 2-нд болно

2020-01-17

БСШУС-ын сайд Ё.Баатарбилэг: Драмын театр, Улсын дуурь бүжгийн эрдмийн театр Төв номын сан зэргийг сэргээн засварлана

2020-01-13

Б.Чимидийн нэрэмжит шагналыг академич, гавьяат хуульч Ж.Амарсанаа хүртлээ

2020-01-13

Израиль улс иргэдийнхээ еврей үндэстэн мөн эсэхийг нь ДНХ-ээр тогтооно

2020-01-28

Цагаачлалын тухай Дональд Трампын хатуу бодлогыг АНУ-ын Дээд шүүх дэмжлээ

2020-01-28

Цаазлуулсан гэгдэж байсан Ким Жон Уны авга эгч зургаан жилийн дараа олон нийтийн өмнө гарч иржээ

2020-01-28

Герман улсад Коронавирусын анхны тохиолдол илэрлээ

2020-01-28

Ганц товчлуур дараад л гоо сайхан болох цаг айсуй

2020-01-19

"Toyota" компани дэлхийн анхны ухаалаг хотын төлөвлөгөөг танилцуулав

2020-01-11

Сансрын “Starliner” хөлөг сансрын станцад хүрч чадсангүй

2019-12-21

2019 онд худалдаанд гарсан шилдэг 5 чихэвч

2019-12-01

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

БНХАУ
47.34%
АНУ
28.53%
ОХУ
5.96%
Арабын орнууд
5.33%
Хойд Солонгос
2.82%
Израиль
2.82%
Иран
1.57%
Энэтхэг
1.25%
Африкийн орнууд
0.94%
Турк
0.94%
Бусад
0.94%
Европын Холбооны орнууд
0.63%
Афганистан
0.63%
Пакистан
0.31%

Өнөө цагийн дэлхийн хамгийн шилдэг удирдагч таны бодлоор хэн бэ?

2,330

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,573

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

6,697

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,466