Бүсээ чангалах зургаан жил эхэллээ

Бүсээ чангалах зургаан жил эхэллээ

Шинэ он солигдоход ганцхан сарын хугацаа үлдлээ. Салбар бүрт хийж бүтээсэн болон төлөвлөсөн ажлуудаа тайлагнан баярлан цэнгэдэг жилийн сүүлийн сар эхэллээ. Гэвч оны төгсгөл дэх статистик мэдээллүүд тийм ч таатай уур амьсгалтай биш байна. Өөрөөр хэлбэл, 2020 он улс орны эдийн засгийн хувьд эрсдэлтэй, уналттай жилүүдийн эхлэл болох нь тодорхой боллоо. Дотоодын нийт бүтээгдэхүүн, гадаад, дотоод худалдаа, өр зээлийн статистик мэдээллүүдээс харахад ирэх жилүүдэд бид бүсээ чангалахаас аргагүй байдалд хүрэх нь ойлгомжтой байна. Томоохон бондуудын өр төлбөрийг 2021 оноос төлж эхлэх гэж байхад импортын наймхан сарын хэрэгцээг хангах гадаад валютын нөөцтэй байгаа. Энэ нь өрийн хэмжээтэйгээ харьцуулахад асар бага нөөц гэдгийг эдийн засагчид хэлсээр байна. Дээрээс нь хоёр их наяд төгрөгийн алдагдалтай төсвийг баталчихаад сууж байгаа. Төсвийн орлогоо 11.7 их наяд төгрөгөөр тооцоолсон мөртлөө 13.8 их наяд төгрөгийн зардал гаргах төсвийг их хурал баталсан. Ирэх оны тавдугаар сард дуусах ОУВС-гийн “Өргөтгөсөн санхүүжилтийн хөтөлбөр”, долдугаар сард дуусах Хятадын Ардын банктай байгуулсан “Своп” гэрээ, дээрээс нь улс төрийн сонгууль гээд эдийн засгийн эрсдэлийг нэмэгдүүлэх олон үйл явдал биднийг хүлээж байна. Зөвхөн 2020 он биш эдийн засгийн ээдрээтэй нөхцөл 2025 он хүртэл үргэлжлэх төлөвтэй байна.

 

Найдвар алдсан нүүрсний экспорт

42 сая тонн нүүрс экспортлохоор тооцоолсон 2019 оны төлөвлөгөө биелэхгүй нь тодорхой болж байна. Гэтэл 2020 онд мөн 42 сая тонн нүүрс борлуулахаар төлөвлөсөн.

Эрсдэл их байгааг эдийн засгийн тооцоо судалгаануудаар хангалттай л хэлж байлаа. Гэвч бодлого тодорхойлогчид үүнийг тоогоогүй. Ганц жишээ нь нүүрсний экспорт. Ирэх онд уул уурхайгаас өнгөрсөн жилд олсноосоо 24 хувиар илүү буюу 3.2 их наяд төгрөг олно. Үүний 1.4 их наядыг 42 сая тонн нүүрс борлуулж олно гэж тооцоолсон. Гэвч өнгөрсөн сараас хумигдаж эхэлсэн нүүрсний экспортын дүн хэмжээ энэ төсөөллийг үгүй хийж орхилоо. 2019 онд экспортлох 42 сая тонн нүүрсний төлөвлөгөөг биелүүлэхэд өнгөрсөн сарын байдлаар 10 сая тонн нь дутуу байв. Тодруулбал, 2019 оны эхний арван сарын байдлаар Монгол Улс 32.4 сая тонн нүүрс экспортлоод байв. Он дуусахад ганцхан сар дутуу байгаа энэ үед төлөвлөсөн тоондоо хүрэхгүй болох нь нэгэнт тодорхой болов. Өнгөрсөн оны аравдугаар сард БНХАУ манай улсаас гурван сая тонн нүүрс авч байсан бол энэ оны аравдугаар сард 2.8 сая тонн болж буурсан нь эдийн засагчдын тооцоолж байсан эрсдэлийг бататгав.

 

Манай улс 2003 оноос эхлэн нүүрсээ экспортолж эхэлсэн байдаг. Тухайн онд бид 0.4 сая тонн нүүрс урагш нь гаргаж байсан. Үүнээс хойш зарим жилд өмнөх жилээсээ багассан үзүүлэлттэй байсан ч нүүрсний экспортын ерөнхий дүн өссөөр өнгөрсөн онд 36 сая тонн нүүрс экспортолсон юм. Сүүлийн жилүүдэд тогтмол унаж байгаа нүүрсний үнэ, ганцхан улсаас хараат экспорт гээд энэ салбарт маш их эрсдэл байсаар байтал 2019 онд өмнөх оноос бүхэл бүтэн зургаан сая тонноор ахиулсан төлөвлөгөө гаргасан нь ийнхүү бүтэлгүйтэх тийшээ хандаад байна. Тэр ч байтугай 2018 оныхоо экспортыг гүйцэх үү гэсэн асуултыг өнгөрсөн сарын уналт давхар үүсгэж орхилоо. Гэтэл 2020 онд энэ алдаагаа дахин давтаж баталсан нь яалт ч үгүй асуудал дагуулахаар болоод байгаа. Дээрээс нь БНХАУ СОР-21 гэрээнд нэгдсэнээр дэлхийн дулаарлын үйл явцад үзүүлэх нөлөөллийг бууруулах зорилгоор нүүрснийхээ хэрэгцээг хязгаарлах бодлого явуулж байна. Энэ нь Монгол Улс ийм өөдрөг төсөөллөөр нүүрсний экспортоос орлого олох арга замыг шууд хязгаарласан тодорхой шалтгаан болж байгаа юм.

 

Үндэсний хөгжлийн газраас өнгөрсөн онд гаргасан Монгол Улсын дунд хугацааны хөгжлийн хүрээ /2018-2025/ тайланд энэ зураглалыг зурсан байлаа. Монгол Улсын хувьд улс төрийн тодорхойгүй нөхцөл байдал, гадаад өрийн хүнд дарамт бүхий он жилүүд, экспортын гол нэрийн бүтээгдэхүүн нь БНХАУ-ын ганцхан зах зээлээс шууд хараат, шатахууны хувьд ОХУ-аас бүрэн хараат, орлогын эх үүсвэр болох уул уурхайн бүтээгдэхүүний үнэ ханш дэлхийн зах зээлээс шууд хамааралтай байгаа нь эдийн засгийн эмзэг байдлыг үүсгэхээр байна. Ялангуяа, дэлхийн зах зээлийн үнийн таамаглалаас харахад 2019 оноос нүүрсний үнэ тасралтгүй буурч, экспорт ч буурах төлөвтэй байгааг дурдаж байжээ. Эдийн засгийн эрсдэлтэй энэ байдал нь 2025 он хүртэл үргэлжлэхээр байгааг тайланд анхааруулсан байв.

2020 оноос эхлэх эдийн засгийн хямралд зөвхөн манай улс биш дэлхий нийтээр өртөх төлөвтэй байгааг шинжээчид хэлж байна. Үүнд хамгийн том нөлөөг БНХАУ үзүүлэх бөгөөд тус улсын эдийн засгийн өсөлт буурах төлөвтэй байгааг гадны шинжээчид дүгнэсэн байна.

Эдийн засгийн өсөлтийн хамгийн доод түвшин 2021 онд тохиож байна

 

Дээд доод ямар ч хувилбараар төсөөлсөн эдийн засгийн хамгийн бага өсөлт 2021 онд тохиохоор байна. Эх сурвалж: Үндэсний хөгжлийн газар.

Үндэсний хөгжлийн газраас гаргасан хөгжлийн тайланд ирээдүйн нөхцөл байдлын дээд, дунд, доод гэсэн гурван хувилбараар тооцоолдог байна. Гэвч аль ч хувилбараар нь тооцоолж үзсэн найман хувьтай байгаа энэ жилийн эдийн засгийн өсөлт 2020 онд 5-7, улмаар 2021 онд 4-5.6 болж хамгийн доод түвшиндээ очоод 2022 оноос буцаад бага зэрэг сэргэх төлвийг гаргасан байгаа юм. Энэ төлөв 2025 онд л өнөөдрийнхөд буюу найман хувийн өсөлтөд очихоор тооцоолсон байгаа нь эдийн засгийн уналтын зургаан жилийн цикл эхэлж байгааг сануулсан хэрэг байлаа. “2019 оны туршид экспортын орлогын гол хэсгийг бүрдүүлдэг нүүрсний төдийлөн буурахгүй, зөвхөн 2019 оны төгсгөлөөс буурна. Харин зэсийн баяжмалын болон алтны үнэ нэмэгдэнэ гэж төсөөлсөн. Мөн БНХАУ руу экспортлох нүүрний хэмжээ 2018 оныхоос буурахгүй, харин ч бага зэрэг нэмэгдэнэ. Махны экспорт өснө. Уул уурхайн бус салбаруудад хөдөө аж ахуй боловсруулах аж үйлдвэр барилгын салбарт мэдэгдэхүйц өсөлт гарна. 2021 оноос гадаад зээлийн үндсэн төлбөрүүд эхлэх ч улсын төсвийн хөрөнгө оруулалт буурна. Гэвч 2022 оноос Оюунтолгойн далд уурхай бүрэн хүчин чадлаараа ажиллаж, улсын төсөвт орох орлого эрс нэмэгдэнэ. Дотоодын ханган нийлүүлэгчдийн үйл ажиллагаа идэвхжиж улам тэлнэ.

 

Нүүрсний экспортын эрсдэлийг зэс, алтны экспортоор нөхнө. Мөн 2022 оноос идэвхжих Тавантолгой төсөл, 2023 онд ашиглалтад оруулахаар тооцсон газрын тосны үйлдвэр нь эдийн засгийн өсөлтөд мэдэгдэхүйц өөрчлөлт оруулна”. Энэ бол хамгийн дээд хувилбараар тооцоолсон төсөөлөл. Энэхүү хамгийн өөдрөгөөр төсөөлсөн дээд хувилбар хэрэгжлээ гэж бодоход манай улсын эдийн засгийн өсөлт 2021 онд 5.6, 2022 онд 6.4, 2023 онд 6.7, 2025 онд найман хувь болохоор байна. Өөрөөр хэлбэл, хамгийн мундаг, сайнаараа ажилласан ч хүссэн хүсээгүй уналтын цикл эхлэх аж. Хугацааг нь харин 2025 он хүртэл гэж тодорхойлжээ. Ийнхүү монголчуудын хувьд бүсээ чангалах зургаан жил эхэллээ.

 

Б.Солонго

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

3
таалагдаж байна

0
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

"Эр хүний хямрал" - Өнөө цагт эршүүд чанар гэж юуг хэлэх вэ?

2020-01-22

Бодит үнэн VS Үнэний тухай төсөөлөл

2020-01-22

Судлаач Ганаа: Ялалтын зовлонг дараа нь эдэлдэг...

2020-01-20

Улаанбаатарын утааны учир шалтгаан...

2020-01-20

Ганц товчлуур дараад л гоо сайхан болох цаг айсуй

2020-01-19

"Toyota" компани дэлхийн анхны ухаалаг хотын төлөвлөгөөг танилцуулав

2020-01-11

Сансрын “Starliner” хөлөг сансрын станцад хүрч чадсангүй

2019-12-21

2019 онд худалдаанд гарсан шилдэг 5 чихэвч

2019-12-01

Алдарт эхийн одонгийн мөнгийг сар шинийн баярын өмнө олгоно

2020-01-22

Долларын ханш 2750 гарлаа

2020-01-21

Ерөнхийлөгч Х. Баттулга Давосын чуулганд оролцоно

2020-01-19

Суудлын автомашины импорт ТҮҮХЭН ДЭЭД хэмжээнд хүрлээ

2020-01-19

“National Geographic”-ийн “Шилдэг 100 зураг”-т Монголын 3 зураг багтжээ

2020-01-19

Метрополитан дахь "Монголын амар амгалан"

2020-01-14

3 жилийн турш өдөр бүр нэг л хувцас өмссөн бүсгүй

2020-01-12

Хятадууд "дуураймал" хотуудаа хэрхэн босгодог вэ?

2020-01-12

Хөгжмийн зохиолч Б.Чинбатад зориулсан “Niciton & Friends” тоглолт ирэх хоёрдугаар сарын 1, 2-нд болно

2020-01-17

БСШУС-ын сайд Ё.Баатарбилэг: Драмын театр, Улсын дуурь бүжгийн эрдмийн театр Төв номын сан зэргийг сэргээн засварлана

2020-01-13

Б.Чимидийн нэрэмжит шагналыг академич, гавьяат хуульч Ж.Амарсанаа хүртлээ

2020-01-13

Монголын анхны Анна Каренинаг жүжигчин Н.Баярмаа бүтээнэ

2020-01-11

Уур амьсгалаас болж дүрвэсэн сая сая цагаачдыг хүлээн авахад бэлтгэлтэй байхыг НҮБ анхааруулав

2020-01-22

Дональд Трамп Давосын уулзалт дээр "Нэг их наяд" мод тарина гэж мэдэгджээ

2020-01-22

"Amazon"-ы захирал Жефф Безосын утсыг Саудын Арабын угсаа залгамжлах ханхүү хакерджээ

2020-01-22

Дэлхий нийтийг айлгаж буй "Коронавирус"-ийн тухай таны мэдэх ёстой 6 зүйлс

2020-01-22

Тэтгэврийн даатгалын шимтгэл төлөгч миний хариулт авмаар байгаа 13 асуулт

2020-01-22

Шуналын нулимс

2020-01-22

Аарц, адууны махтай шөл ханиадыг эдгээнэ

2020-01-22

Тоймч Ш.Гантулга: Монголд негрүүдээс ТЭНЭГ хүмүүс амьдарч байна...

2020-01-22

#03 Ziko Podcast - Entertainment News

2020-01-22

Ziko's podcast #02 - "Нойрны тухай ярилцая"

2020-01-21

Ziko Подкаст - Танин мэдэхүй (2020.01.20)

2020-01-20

Ferdi & Ziko-ын сонирхолтой podcast - (2020.01.17)

2020-01-17

Ахмадуудын тэтгэврийг ирэх сарын 1-нээс 25-30 мянган төгрөгөөр нэмэх шийдвэр гаргалаа

2020-01-22

Хурандаа Б.Цогтбаярыг ажлаас нь чөлөөлж, хэрэг үүсгэн шалгаж эхэллээ

2020-01-22

Л.Оюун-Эрдэнэ: Тэтгэврийн зээл тэглэх талаар удахгүй нэгдсэн шийдвэр гаргана

2020-01-22

Гишүүдийг казинодуулсан Элчин сайд Б.Чулуунхүү гэж хэн бэ?

2020-01-22

УИХ-ын гишүүн агсан Г.Батхүүгийн гэр бүлийнхэн мэдэгдэл хийлээ

2020-01-22
53:05

"Цензургүй яриа" нэвтрүүлэгт "Хатан дуулал" ТББ-ын тэргүүн, СТА Ж.Баасанжав оролцов

2020-01-22
1:01:24

"Цензургүй яриа" нэвтрүүлэгт онгоцны ослын хохирогч О.Мэргэншагайн авга ах Д.Совд оролцов

2020-01-21
9:39

Англи бүсгүй ямаа самнах, ноолуур бэлтгэх Монгол аргад суралцжээ

2020-01-21

Д.Энхзул: Харааны шилийг тогтмол зүүх эсэх нь нүдний үндсэн харах чадал хэд байхаас шалтгаална

2020-01-20

Популистууд ба "алгаа тоссон" олон нийт

2020-01-17

Уучлах гэдэг ямар сайхан гээч…

2020-01-16

Насандаа тохируулж амьдралаас суралцахын үнэ цэнэ

2020-01-10

Какүрю М.Ананд Хацү башёг орхилоо

2020-01-16

Улсын арслан Ц.Содномдорж: 37 настай бөх ачаалалтай бэлтгэл хийж бүх барилдаанд зодоглох боломжгүй

2020-01-16

Н.Хэрлэн мөсөнд авиралтын Ази тивийн аварга болов

2020-01-13

“Шилдэг тоглогч”-оор Ш.Энхийн-од шалгарчээ

2020-01-12

Цахим халдлагад өртөхгүйн тулд ЯТГАХ ТУСАМ НЯГТАЛ

2020-01-22

Харцага цолны хүндэтгэл үзүүлэх барилдааны тухай

2020-01-22

"United Nude" брэндийн гутлын үзэсгэлэн УИД, Шангри-Ла төвд зохион байгуулагдана

2020-01-22

Төрийн банк гадаад худалдаа эрхлэгчдэд хөнгөлөлттэй нөхцөлтэй санхүүжилтийг санал болгож байна

2020-01-21

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

БНХАУ
47.46%
АНУ
27.97%
ОХУ
6.36%
Арабын орнууд
5.08%
Хойд Солонгос
2.97%
Израиль
2.54%
Иран
1.69%
Африкийн орнууд
1.27%
Энэтхэг
1.27%
Турк
0.85%
Европын Холбооны орнууд
0.85%
Афганистан
0.85%
Пакистан
0.42%
Бусад
0.42%

Өнөө цагийн дэлхийн хамгийн шилдэг удирдагч таны бодлоор хэн бэ?

2,324

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,569

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

6,681

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,460