Алтан хайрцаг нээх зан үйл зөвхөн Монголд л байдаг

Алтан хайрцаг нээх зан үйл зөвхөн Монголд л байдаг

Эрдэнэт хүмүүнийг нас барахад мэлмий нь нээлттэй байвал аниулж, биеийг нь шулуун засаж хоёр гарыг нь хэвлийн тус газар зөрүүлэн тавьдаг бөгөөд мөн хэвтэж буй арслангийн шинжээр баруун хамрын нүхийг баруун гарын эрхий хуруугаар бөглөж, сарвууг нь дэрлүүлж, сул гарыг нь биеийн дагуу сунгаж тавиад  дарагдаагүй дээд хөлийг нь нугласхийлгэн хэвтүүлдэг. Энэ нь Бурхан багш нирвааныг бидэнд үзүүлэхдээ хэвтэж буй арслангийн шинж байдлаар мөнх бусыг үзүүлсэн тул нас барагчийг ингэж байрлуулах нь гэгээрч гийхийн билэг дэмбэрэл хураадаг байна.

Монгол ёсонд үхсэн хүнийг 3 ба 5 хоног дотор нь хөдөөлүүлдэг ёстой бөгөөд олон хоног гэрт удаан байлгахыг цээрлэдэг. Учир нь хүүр гэрт удаан байх нь үлдсэн ар гэрийн хишиг буянд муу хэмээдэг. Мөн нас барагчийн дэргэд нэрээр нь дуудах, чанга дуу чимээ гаргах, амьдчилан харьцах зэрэг ёс бус үйлдэл хийхийг цээрлэдэг. Зурхайн ёсонд нас барсан хүнд гүн хүндэтгэлтэй харьцах, мөн судар номонд заасны дагуу оршуулгын зан үйлийг үйлдэх ёстойг анхааруулсан байдаг бөгөөд дур мэдэн зан үйл зохиож үхсэн хүнийг оршуулах нь гэм алдас их гарахаас гадна үлдэж хоцорсон ах дүү, ураг саданд гай барцад нүүрлэх гэмтэй хэмээн үздэг.

Нас барсан хүнийг оршуулахын өмнөх ёсыг зурхайн судар ном мэдэх зурхайч хүнээр “Алтан сав” нээлгэж тэр номын дагуу ёсчлон үйлдэнэ. Монгол ёсонд нас барагчийг оршуулах өдөр малгайг буруу харуулж, дээлийн захыг дотогш чихэж, дээлийн хормойг хоёр тийш ярдаг бөгөөд бусад үед дээрх үйлдлүүдийг цээрлэдэг. Эцэг, эхийг оршуулж байгаа бол баруун өвдөгнөөс нь зөвхөн төрсөн хүүхдүүд нь адис авах ёстой. Нас барагчтай хамаа бус салах ёс үйлдэж болохгүй.

Шарилд номонд заасан жилтэн эхэлж хүрсэн хойно бусад ёсыг гүйцэтгэх бөгөөд оршуулгын ажилд жирэмсэн эмэгтэй болон нялх хүүхэд оруулдаггүй. Мөн 49 хоног дотор нөхрийг оршуулж байгаа бол эхнэр нь, эхнэрийг оршуулж байгаа бол эр нөхөр нь өөр бусадтай эр, эмийн ажил үйлдэх, амьтны амь таслах, хулгай дээрэм хийх, мод огтлох, хэл ам хэрүүл маргаан, зарга тэмцэл хийхийг хатуу цээрлэдэг.

Шарил хөдөөлүүлэхээр явахдаа шарилыг оролцуулж тоолоод сондгой тоотой явж буцаж ирэхдээ тэгширдэг нь араасаа үхэл хагацал дагуулахгүйн билэгдэл юм. Оршуулгын ажилд архи дарс оруулахыг цээрлэнэ. Мөн зэрлэг амьтад болон ангийн мах, тахиа шувууны мах иддэггүй.

Оршуулгын ажилд унаж эдэлсэн морь, тэмээг нэг жилийн дотор барьж унаж эдлэхийг цээрлэдэг бөгөөд хадаг уяж хүндэтгэдэг. Энэ нь оршуулгад оролцсон морь мал нь урьд эртийн ерөөл буяны хүч байсан хэмээж бүтэн жилийн турш уналгаа ачилгаас чөлөөлж амар тайван, эрх дураар нь байлгадаг ажээ.

Тэгвэл...

Дэлхийн бусад орнуудад манай улсынх шиг талийгчийнхаа алтан хайрцгийг нээж, хөдөөлүүлдэг зан үйл байдаггүй. Монголчууд булах, ил тавих хэлбэрийг түлхүү сонгож бурхан бологсдоо оршуулдаг. Гэхдээ сүүлийн жилүүдэд чандарлах байдал ихээхэн дэлгэрээд буй. Мэдээжийн хүмүүс эдгээрээс сонголт хийхдээ бурхны номын зааврыг харгалзан үздэг. 1955 онд нас барагсдыг оршуулах асуудлыг эмх цэгц, журамтай болгоход чиглэсэн хууль гарч, талийгчдаа ил тавих явдлыг багасгах болсон. Түүнчлэн оршуулга нь тухайн ард түмний ертөнцийг үзэх үзэл, шашин шүтлэг, угсаа гарал, түүх соёл гэх мэт олон асуудлуудтай холбогддог маш чухал зан үйл билээ. 

Ялангуяа төрөх, үхэх 2 л үнэн байдаг хорвоод нэг цаг үед төрж өссөн нэгнээ нөгөө ертөнц рүү үдэх зан үйлийг Монголчууд хамгийн чухалд тооцдог юм. 

Оршуулгын ёслол нь талийгаачийн махан биед бус сүнсэнд зориулж үйлдэж буй хүндэтгэлийн үйл бөгөөд булш, бунхан, хөшөөг талийгаач бологсдыг дурсаж, санаж байх үүднээс босгодог. Харин өөд болсон хүний сүнс ар гэрийнхэндээ нөлөө үзүүлдэг гэх төсөөллөөр хүмүүс "Алтан хайрцаг" гэх номыг нээлгэдэг. Гэхдээ хачирхалтай нь, энэхүү алтан хайрцаг нээх зан үйл зөвхөн манай Монгол улсад л үйлдэгддэг байна. Энэ нь эрт дээр үед үхэгсдийн зурхайн номлолын дагуу Монголд орж ирсэн байна.

Хүн гэдэг нь өөрөө байгалийн амьтан учраас бусад амьтдын адил үхсэн хойноо байгаль дэлхийдээ шингэх ёстойг Буддын шашинд заасан байдаг. Мөн тус шашинд хүний сүнс дараа төрлөө олж төрдөг гэх итгэл үнэмшил байдаг бөгөөд хийсэн нүгэл, буяныхаа хэмжээгээр дэс дараалан амьтанд хувиран ахин мэндэлнэ гэж үздэг. 

Үхэгсдийн зурхайгаар тухайн нас барагчийн нас барсан шалтгаан, сүнс сүүдэр нь талийсан он цаг, хойд төрөл авах ёсон, төрлийг сайжруулах арга зам зэргийг гаргадаг.

Гэхдээ хүн бүр алтан сав нээлгэх боломжгүй байдаг гэнэ. Авшиг, эш аваагүй хүн алтан сав нээх эрхгүй байдаг бөгөөд эрхгүй мөртөө нээх, нээх эрхтэй ч өргөл барьцгүйгээр нээвээс нээсэн, нээлгэсэн хоёрын аль алины амь насанд цөвтэй байдаг гэлцдэг. Тийм ч учраас урьд цагт агт морьд, атан тэмээ, амбан шар, ам бөс бараа зэргээ барьж өгч байж алтан сав нээдэг уламжлалтай байжээ.

Харин энэ талаар Далай лам "Би энэхүү зан үйлийн талаар мэдэхгүй. Зурхайчид л иймэрхүү юм хийдэг байх. Би зурхайн ухааныг хүндэтгэдэг ч айхтар итгэдэггүй хүн" гэж хэлжээ. Үүнийг буруу зөвийг хэн ч шүүж үл болно. Учир нь хүний итгэл үнэмшлийг шүүмжлэх нь хэт гажууд сэтгэлгээ юм. Гэхдээ эрт үеэс бөөгийн зан үйлтэй байсан Монгол улсад яагаад энэ зан үйл дэлгэрэх болсныг хүн бүр дотроо тунгаахад гэмгүй биз ээ.

Н.Чимгээ

Эх сурвалж дурдахгүйгээр хуулбарлан нийтлэхийг хориглоно. 

5
таалагдаж байна

2
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

"Gucci” брэнд Монголын арьс ширэн бүтээгдэхүүнийг судлахаар болов

2020-01-23

Валютын ханшийн зохиомол өсөлтийг тогтоох бодлого алга

2020-01-23

Алдарт эхийн одонгийн мөнгийг сар шинийн баярын өмнө олгоно

2020-01-22

Долларын ханш 2750 гарлаа

2020-01-21

Зарим иргэний тэтгэврийн хэмжээг нэмэгдүүлэх тухай хууль хэрэгжиж эхэллээ

2020-01-25

Дараа долоо хоногт УИХ-ын чуулганаар хэлэлцэх асуудлууд

2020-01-25

Дэлхийн усны нөөцийн групп манай улс руу ажлын хэсэг илгээхээр болов

2020-01-25

Д.Сарангэрэл: Ирэх долоо хоногт коронавирусын оношлууртай болно

2020-01-25

Коронавирусын эсрэг дархлаагаа хэрхэн дэмжих вэ?

2020-01-24

Утасны USB цэнэглэгч ямар үед хүний аминд хүрч чадах вэ?

2020-01-23

“National Geographic”-ийн “Шилдэг 100 зураг”-т Монголын 3 зураг багтжээ

2020-01-19

Метрополитан дахь "Монголын амар амгалан"

2020-01-14

"Хувь заяаг тодорхойлох хором" /өгүүллэг/

2020-01-25

Хөгжмийн зохиолч Б.Чинбатад зориулсан “Niciton & Friends” тоглолт ирэх хоёрдугаар сарын 1, 2-нд болно

2020-01-17

БСШУС-ын сайд Ё.Баатарбилэг: Драмын театр, Улсын дуурь бүжгийн эрдмийн театр Төв номын сан зэргийг сэргээн засварлана

2020-01-13

Б.Чимидийн нэрэмжит шагналыг академич, гавьяат хуульч Ж.Амарсанаа хүртлээ

2020-01-13

Ганц товчлуур дараад л гоо сайхан болох цаг айсуй

2020-01-19

"Toyota" компани дэлхийн анхны ухаалаг хотын төлөвлөгөөг танилцуулав

2020-01-11

Сансрын “Starliner” хөлөг сансрын станцад хүрч чадсангүй

2019-12-21

2019 онд худалдаанд гарсан шилдэг 5 чихэвч

2019-12-01

Д.Тогтохсүрэн: МАН-ын бүлэг Н.Номтойбаярын асуудалд Халдашгүй байдлын дэд хорооны шийдвэрийг дагана

2020-01-24

ЭМЯ: БНХАУ-аас ирсэн нэг эмэгтэйг түр тусгаарлаж, шинжилгээ хийж байна

2020-01-24

Т.Аюурсайхан: Н.Номтойбаяр гишүүний асуудлыг 48 цагийн дотор хэлэлцэх ёстой атал, хууль зөрчигдөж байна

2020-01-23
0:46

Болгар Улсад суугаа элчин сайд Ц.Цэнгэл олон улсын хурал дээр булайгаа чирэв

2020-01-23

"Номтойбаярыг би хүндэлдэг..."

2020-01-25

Хэрэглэдэг аяга таваг угаагчиндаа эдгээр бодис орсон эсэхийг яг одоо шалгаарай!

2020-01-24

Коронавирусийн халдвар Монголд орж ирэхээс өмнө хилээ хаацгаая! Дэмжиж байвал шэйр!

2020-01-23

Өвөр Монгол хүнээс Ар Монголчуудад өгөх анхааруулга!

2020-01-23

Мөнх хөх сарьдаг /аян замын тэмдэглэл/

2020-01-24

Ажлын байр хомс байна уу, эсвэл ажилд тэнцэх хүн ховор байна уу?

2020-01-23

Д.Энхзул: Харааны шилийг тогтмол зүүх эсэх нь нүдний үндсэн харах чадал хэд байхаас шалтгаална

2020-01-20

Популистууд ба "алгаа тоссон" олон нийт

2020-01-17

Зодуулдаг хүүхэд богино насалдаг

2020-01-24

Амжилттай бизнесийн санаа олох 6 алтан дүрэм

2020-01-24

Чиш гэх чимээгүй улс төр...

2020-01-24

"Эр хүний хямрал" - Өнөө цагт эршүүд чанар гэж юуг хэлэх вэ?

2020-01-22

#04 Ziko Podcast - Уур бухимдлаа хаяцгаая!

2020-01-23

#03 Ziko Podcast - Entertainment News

2020-01-22

Ziko's podcast #02 - "Нойрны тухай ярилцая"

2020-01-21

Ziko Подкаст - Танин мэдэхүй (2020.01.20)

2020-01-20

Түмэн бэлэгтэй Төмөр хулгана

2020-01-24

Петровис Группийн МИНИЙ МАШИН... урамшуулалт хөтөлбөр орон даяар эхэллээ

2020-01-24

Ерөнхий англи хэл академик англи хэл 2-ийн ялгааг мэдэх үү?

2020-01-23

Цахим халдлагад өртөхгүйн тулд ЯТГАХ ТУСАМ НЯГТАЛ

2020-01-22

Какүрю М.Ананд Хацү башёг орхилоо

2020-01-16

Улсын арслан Ц.Содномдорж: 37 настай бөх ачаалалтай бэлтгэл хийж бүх барилдаанд зодоглох боломжгүй

2020-01-16

Н.Хэрлэн мөсөнд авиралтын Ази тивийн аварга болов

2020-01-13

“Шилдэг тоглогч”-оор Ш.Энхийн-од шалгарчээ

2020-01-12

Коронавирусын голомт болсон Үхань хот дахь эмнэлгийн ажилтнуудын дүр зураг (26 фото)

2020-01-25

Хар тамхинд донтсон Австрали эр цагдаагийн дүр эсгэж, өөр нэг донтогчийн гэрт нэгжлэг хийжээ

2020-01-25

Ираны пуужингийн цохилтын үеэр 34 америк цэрэг тархиндаа гэмтэл авсан болохыг Пентагон мэдэгджээ

2020-01-25

АНУ Мадурог "авч хаяхаар" бэлтгэж байна

2020-01-25

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

БНХАУ
45.76%
АНУ
28.78%
ОХУ
5.9%
Арабын орнууд
5.9%
Хойд Солонгос
2.95%
Израиль
2.95%
Иран
1.85%
Африкийн орнууд
1.11%
Энэтхэг
1.11%
Бусад
1.11%
Турк
0.74%
Европын Холбооны орнууд
0.74%
Афганистан
0.74%
Пакистан
0.37%

Өнөө цагийн дэлхийн хамгийн шилдэг удирдагч таны бодлоор хэн бэ?

2,324

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,569

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

6,687

Утааг багасгахын тулд хамгийн түрүүнд юу хийх ёстой вэ?

1,462