Салалт яагаад хэцүү байдгийг шинжлэх ухаанд ингэж тайлбарладаг

Салалт яагаад хэцүү байдгийг шинжлэх ухаанд ингэж тайлбарладаг

Хэдэн жилийн өмнө салсан найз бүсгүй эсвэл залуугаа одоо ч бодож шаналсаар л байна уу? Гэтэл нөгөө хүн тань хэдийн дараачийн амьдралаа эхлүүлчихсэн хээв нэг явж байдаг л биз дээ? Яг энэ явдал өөрт минь тохиолдож байлаа.

Нейробиологийн шинжлэх ухааны үүднээс харвал хүний тархинд очиж буй хайрын мэдрэмж донтолттой тун төстэй гэнэ. Хэн нэгэнд дурлаж эхлэх үед хүний тархинд адреналин, дофамин, серотонин, бүр цаашлаад окцитоцин (эх хүн хүүхдээ харах үед ялгардаг даавар) зэрэг “маш таатай мэдрэмж” төрүүлдэг олон төрлийн даавар ялгарч эхэлдэг аж. Эдгээр даавар ялгарснаар бид хайртай хүнийхээ талаар цаг минутгүй бодож, түүнтэйгээ л хамт бол хэдэн арван километр газар огт ядрахгүй алхаж, шөнөжин унтахгүй ч байж чадах эрч хүчтэй болдог байна. Харин салах үед энэ бүх сайхан мэдрэмж огцом байхгүй болсноор бид хар тамхинд донтогчид тухайн бодисоо хэрэглэхгүй л бол байж суух аргагүй болоод байдаг тэр мэдрэмжийг мэдэрч эхэлдэг аж.

2010 онд Ратжерс их сургуулийн антропологичидийн хийсэн судалгаагаар хайртай хүнээ санагалзах үед тархинд ирж буй дохио кокаинд донтогчид кокаин авахаар очерлож байх үеийнхтэй тун адилхан байжээ. Ийм учраас л  хайртай нэгнээсээ салах үед сэтгэн бодох, төвлөрөх, энгийнээр ажил үүргээ гүйцэтгэх боломжгүй болж эхэлдэг. Үүнээс гадна салалтын дараах сэтгэлийн өвдөлтийг бидний тархи бие махбод-ийн өвдөлтөөс ялгаж чаддаггүй гэнэ.

Ингэж бодохоор салалтын үед бидний бие үнэхээр хүндээр өвддөг байх нь. Гэвч яагаад зарим хүмүүс хүндээр өвдөөд байхад зарим нь огт өвдөггүй юм бол?

Үүнийг харин Ээнэгшлийн хэв шинж буюу Attachment style-р тайлбарлаж болдог. Сэтгэл судлалын шинжлэх ухаанд бүх хүмүүсийн хайр сэтгэлийн холбоог ерөнхий 4 төрөлд хуваан авч үздэг.  Үүний нэг болох ээнэгшлийн түгшүүрийн хэв шинж буюу Anxious attachment-тэй хүмүүс (нийт хүн амын 21% энэ төрлийн ээнэгшилтэй) үерхэж байх үедээ сэтгэл зүйн хувьд хамтрагчаасаа хамааралтай болдог бөгөөд тавьж явуулах, дараагийн алхмаа хийхэд илүү хэцүү байдаг байна. Энэ төрлийн хүмүүс хуучин зураг, захидал зэрэг ex-ийг нь санагдуулж болох бүх зүйлсээ устгаж шинээр найз нөхөдтэй болж өөр хүмүүстэй харилцаа үүсгэснээр тухайн хамаарлаас гарах боломжтой болдог гэнэ.

Харин ex-үүд маань яагаад бидний толгойноос гарахгүй бодогдоод, цаашдын ажил амьдралд саад учруулаад байгааг одоо олж мэдэцгээе. Мэдээж энэ үед ex-ийгээ мартаж чадахгүй байгаадаа түүнийг эсвэл өөрийгөө битгий буруутгаарай.

Бидний тархи заримдаа биднийг хуурах тохиолдол гардаг, магадгүй бид өөрсдөө ч тархиа хуурдаг байж болох юм. Үүний нэг жишээ нь Зейгарникийн нөлөө (Zeigernik effect) бөгөөд Зейгарникийн нөлөөгөөр бид хийж дуусгаагүй орхигдсон үүрэг даалгавараа дуусгахгүй л бол дахин дахин бодогдсоор дараагийн зүйлрүүгээ ороход төвөгтэй болж эхэлдэг.

Заримдаа хүсээгүй үед нэг сонин дуу гэнэт толгойд орж ирээд дахин дахин аялагдаад байдаг биз? Энэ бол Зейгарник нөлөөний хамгийн энгийн жишээ юм. Бид бодолдоо тухайн дууг нэгэнт эхлүүлсэн тул дуулж дуусгахгүй л бол өдрийн турш дахин дахин бодогдсоор л байх болно. Мөн олон ангит кино нэг дор үзэх нь ч бас үүнтэй холбоотой. Нэг анги дууссан ч киноны гол үйл явдал дуусаагүй тул дараагийн ангийг үзэх хүсэл илүү ихээр төрдөг байна. 

Үүний л нэгэн адил хүссэн байдлаараа хадгалж эсвэл дуусгаж чадаагүй харилцаа, үерхэл бидний толгойноос яагаад ч гардаггүй. Залуу хосуудын хувьд гэнэт салах тохиолдол маш их байдаг ч ихэнх тохиолдолд хосуудын нэг нь урьдаас шийдвэрээ гаргаж удаан хугацаанд бодсоны эцэст салах шийдвэрт хүрдэг. Гэтэл нөгөө нэг нь огт салах бодолгүй байснаас тухайн хүнд энэ салалт нь дуусгаж чадаагүй ажил болон тархинд нь хадгалагддаг. Ийм л учраас зарим хүмүүс удаан хугацаанд харилцаандаа цэг тавьж чадахгүй, ex-ийнх нь тухай бодол толгойноос нь гарахгүй, эргэж ирэхийг нь хүлээсээр байдаг байна.

Тиймээс үнэхээр харилцаагаа дуусгахаар шийдсэн тохиолдолд бие биедээ ‘баяртай’ гэж хэлэн сайн сайхныг хүсэх зэрэг ямар нэгэн байдлаар тархиндаа энэ бүхэн дууссан хэмээн итгүүлж чадвал салалтын дараа хурдан эдгэж цаашдын амьдралдаа аз жаргалтайгаар орж чадна.

М.Халиун

Нийтлэлийг хуулбарлахыг хориглоно.

1
таалагдаж байна

0
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

1:08

Салхитын ордын авлигачдыг үйлдэл дээр нь барьж 1.3 сая ам.долларыг хураан авч, улсын орлого болгожээ

2020-05-25

Я.Санжмятав: 100 сая төгрөг бол дэнчин биш,татвар. Буцааж олгохгүй

2020-05-20

ЭМЯ: Дахин дөрвөн халдвар илэрч, Монголд бүртгэгдсэн коронавирусын тохиолдол 140 боллоо

2020-05-18

Д.Нямхүү: Коронавирусийн халдварын үдээс хойших шинжилгээгээр 37 тохиолдол нэмэгдэж, 98 боллоо

2020-05-14

Жирэмсэн байхдаа кофе уух нь аюулгүй юу?

2020-05-28

Инстаграм дээр мөнгө олох арга

2020-05-28

Бакалаврын зэрэг үнэхээр хэрэгтэй юу?

2020-05-27

Германд зарим ангийн хичээлийг 5 дугаар сарын 11-ний өдрөөс эхлүүлсэн байна

2020-05-14

"Хонконг Хятад улсын харьяа байхаа больсон"

2020-05-28

Н.Номтойбаярыг цагдан хорих шийдвэр гаргажээ

2020-05-28

Сингапур эр видео дуудлагаар цаазын ял сонсжээ

2020-05-28

Ө.Энхтүвшин: Казахстан улс руу зургадугаар сарын эхний хагаст нислэг үйлдэх төлөвлөгөөтэй байна

2020-05-28

Нобелийн шагналт эрдэмтэн хөл хориог цуцлахыг шаардлаа

2020-05-28

Гадаадад гацсан Монголчууд...

2020-05-25

Хэрхэн гүйх дуртай болох вэ?

2020-05-17

Хүүхдээ хүмүүжүүлэхийн тулд өөрөө эхлээд тоглож сурах хэрэгтэй

2020-05-07

Коронавирусын аппликэйшнээр дамжуулан Хятад улс иргэдээ хэр их идэж, ууж, унтдагийг хянадаг болгож магадгүй

2020-05-27

Элон Маск жилийн дотор хүний тархинд чип суулгахаа амлалаа

2020-05-27

Хиймэл оюун ухаанаар эмгэг бүхий генийг олж илрүүлнэ

2020-05-06

Хиймэл оюун ухаан сэтгэл судлалын салбарт

2020-05-04

Киборг царцаа тэсрэх бөмбөгний эсрэг хүчин зүтгэнэ

2020-05-28

Израильд дэлхийн анхны цэнэглэгчтэй маскийг бүтээжээ

2020-05-27

Хонь хариулдаг робот нохой

2020-05-27

Цөмийн эрчим хүч ирээдүйтэй юу?

2020-05-27

Европийг чиглэсэн ОХУ-ын байгалийн хийн нийлүүлэлт эрс буурчээ

2020-05-27

Хамгийн амар аргаар баяжих боломжтой 10 бизнес

2020-05-27

Марк Зукерберг дэлхийн 3 дахь хамгийн баян хүн боллоо

2020-05-26

Пирамид тогтолцоо болон Олон шатлалт маркетинг

2020-05-26

Энэтхэгийн газар нутаг руу Хятадын 10 мянган цэрэг нэвтрэн оржээ

2020-05-28

Дайнд ялагч гэж байхаа больсон уу?

2020-05-27

Коронавирусын тахал нь террористуудад биологийн зэвсэг ашиглах сэдэл өгнө гэдгээс Европын улсууд айж байна

2020-05-26

Хятадын геостратеги, тэнгисийн орон зайн төлөөх өрсөлдөөн

2020-05-16

#28 Кино задлангийн Г.Эрдэнэбаатарыг задаллаа

2020-05-27

"ХАСАХ 18" Podcast #01 - Өөрийнхөөрөө "суга" бай

2020-05-20

CAAK PODCAST #24 Р.Булгамаа - Хүүхэд хүчирхийлсэн хүнийг хөнгөлөх хэрэгтэй.

2020-04-29

#27 Ziko's Podcast - Эрэгтэй эмэгтэй сайн найзууд гэж байдаг уу?

2020-04-28

Робот- бариста нар хөл хорионы үед ''аминд орж'' байна

2020-05-28

“Space X” компани дэлхийн тойрог замд хүрэх нислэгээ цаг агаарын улмаас хойшлууллаа

2020-05-28

Эрдэмтэд анхны хиймэл нүдийг зохион бүтээж байна

2020-05-26

АНУ 2024 онд саран дээр дахин хүн газардуулахаа зарлалаа

2020-05-26

Эцэг эхчүүдийн хэтэрхий чанга хүмүүжүүлэх аргууд хүүхдийг хулгайч болгодог

2020-05-28

Хэрхэн тань шиг мундаг "Influencer" болж түүгээрээ мөнгө олох вэ?

2020-05-25

"Уйлдаг", "Хиншүү" С.Ганбаатар та ялсан...

2020-05-25

Хүний итгэлийг алддаггүй хүмүүс л “итгэмтгий” байдаг

2020-05-25

Хүүхдийнхээ мөрөөдөлд нь хөрөнгө оруулах бэлэг

2020-05-28

А.Намуунаа: Хөтөлбөрт хамрагдсанаар IT-ийн салбарт хэрэглэгдэж буй сүүлийн үеийн технологийн чиг хандлага, тэдгээрт мэргэших, биеэ дааж судлах боломжууд нээгдсэн

2020-05-28

Дижитал мэргэжилтэн бэлтгэх “Internship Opportunity 2K20” хөтөлбөр

2020-05-28

Үрдээ зориулав...

2020-05-28

Хөөсөн чихрийн туршилт: Та хүүхдээ том болоод ямар хүн болохыг мэдмээр байна уу?

2020-05-28

Хөл хорионы үеийн сэтгэл зүй: ''Илүү санаачилгатай залуутай гэрлэх минь яав даа!''

2020-05-26

Махан хоолтнууд сэтгэл санааны хувьд илүү тогтвортой байдаг

2020-05-13

Уйлахын ач тус

2020-05-12

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Та хэдэн настай вэ?

375 санал өгсөн

51-60
26.93%
41-50
18.13%
31-35
13.6%
36-40
10.13%
25-30
7.73%
21-24
7.2%
13-16
6.13%
17-20
5.87%
65+
4.27%

Өнөө цагт ямар орон дэлхий нийтэд хамгийн их аюул учруулж байна вэ?

1,249

Энэ цагийн дэлхийн хамгийн шилдэг удирдагч таны бодлоор хэн бэ?

2,464

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,689

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

7,040