Нэг модноос жилд 30-50 кг чавга хураан авдаг

2020-05-22, 09:06 Цаг үе 493 0
Нэг модноос жилд 30-50 кг чавга хураан авдаг

Дархан-Уул аймгийн XV багийн иргэн Б.Төмөрхуяг  2013 онд хашааныхаа 0.03 га орчим газарт  Ховдын Булган сумаас чавганы долоон ширхэг гурван настай  бут авчирч суулгажээ. Эхний гурван жилд нялх хүүхэд шиг л бөөцийлж, арчилж, усалж, хөлдөхөөс хамгаалж ургуулсаар  мод нь  зургаан настай болсон байна.

Өнөөдрийг хүртэл бутнууд нь 7-8 метр өндөр ургаж жил бүр үр жимсээ  өгсөөр иржээ. Чавганы модны үр нь орос гаралтай Монголд нутагшуулсан мод аж. Б.Төмөрхуяг өөрөө Ховдын Булган сумынх. Тэрээр хар багаасаа чавга, алимны модон дунд өссөн аж. “Би нутгаасаа гарч  Улаанбаатар хотод амьдрах болсон. Гэвч хотод нэг л идээшээгүй учраас Дарханд очиж амьдрахаар шийдсэн. Тэгээд “Иргэдийн оролцоо хөгжлийн хөтөч “ТББ-ын Ганбат ахтай танилцаж мод тарихаар шийдэж өөрийнхөө төрж өссөн нутгаас энэ бутнуудаа авчирсан. Долоон жилийн дараа модныхоо үр шимийг хүртэж энэ туршлагаа ярьж байгаадаа үнэхээр баяртай байна” гэсэн юм. Чавганы мод тавдугаар сарын 5-7 нд цэцэглэдэг гэнэ. Энэ үеэр нь дааруулахгүй бол цэцэг бүр нь чавга болдог гэж байлаа. Эхний гурван жилд үхүүлэхгүй ургуулж чадвал цаашид онцын арчилгаа шаардахгүйгээр бие даан ургаж, үр жимсээ өгдөг. Нэг модноос ойролцоогоор 40-50 орчим кг чавга хураан авдаг ажээ. Нэг чавга 15 грамм орчим жинтэй болохоор шувуу тоодоггүй гэж байсан юм. Эхэн үедээ чавгаа хүүхдүүд болон ах дүүсдээ амсуулах байдлаар идээд өнгөрдөг байсан бол энэ жилээс  борлуулахаар болжээ. Одоо Хятадын чавга нэг кг нь 6-8 мянган төгрөг. Тиймээс арай дээгүүр үнэтэй зарах санаатай гэж байв.  Тэрээр цаашдаа хорооныхоо таван айлыг чавганы модтой болгох зорилт тавьсан гэж байлаа.

Усны жолооч залуу модыг нь усалсаар байгаад сүүлдээ эднийхээс алимны мод авч хашаандаа тарьжээ. Эдний гудамжныхан тэр чигтээ хашааныхаа гадна талд агч мод тарьсан байв. Одоо нүцгэн харагдаж байгаа ч зун маш гоё сагсгар том навчтай болж ургадаг. Усалгаанд айл бүхэн 5000 төгрөг хураалгаж 1-2 удаа маш сайн усалдаг. Түүнчлэн борооны ус тосож айл бүхэн өөрийнхөө хашааны урдах модоо усладаг гэсэн.

Хашаагаа ойн  зурвас болгосон  өрх

Дархан-Уул аймгийн XV багийн II хэсгийн хоёр тоотод амьдрах Н.Ухнаа гуайн хашаагаар яваад ороход л ойд явж байна уу гэмээр модод гөлөглөж шувууд жиргээд  хаврын мод, бут тариалалт үрсэлгээ хийж буй дүр зураг харагдана. Мөн эдний хашаанд хоёр том хүлэмж, хоёр хэсэг газар ногооны талбай харагдаж байв. Н.Ухнаа гуай гэргийн хамт  2014 оноос эхлэн үхрийн нүд, чангааз зэрэг  жимсний мод үрсүүлэн тариалж эхэлсэн байна.

Мөн гоёлын агч, монос зэрэг 20-иод төрлийн мод, бут тарьжээ. Одоо эднийх хашаандаа 100 гаруй үхрийн нүд, 200-300 орчим чангаазны бут мод тарьж, 2000 гаруй үрсэлгээ хийгээд байгаа юм байна. Жилд энэ хашаандаа мод, бут тариалж үрслүүлж 4-5 сая төгрөгийн орлого олдог гэнэ.

Ухнаа гуай “Агч мод Канад улсын төрийн далбааг илтгэсэн эх оронч мод. Том ногоон навчнууд гарч маш өндөр ургадаг. Хус модноос шүүс гардаг шиг шүүс гаргадаг. Үүнийг нь канадууд дайны үед винондоо хольдог байсан гэдэг” гэсэн юм. Түүнчлэн эднийх сүүлийн хоёр жилд хүмүүст  агч модны үрсэлгээг хандиваар өгсөн байна. Түүний гэргий “Хавар, зун орой болтол өвгөн бид хоёр энэ талбайдаа ажилладаг. Бие хөнгөн сэргэлэн сайхан байдаг. Ногооны талбайгаас өөрт хэрэгцээтэй хүнсний ногоогоо хураан авдаг. Үрсэлгээгээ гэртээ хийж илүү зай талбайд нар дагуулан тавьдаг” гэлээ.  Мөн эднийх байшингаа өөрсдөө барьжээ. Вааран дээвэр, тоосго хоёроос бусдыг нь  өөрсдийн боломжоор босгосон. Гаднаас ямар нэгэн материал аваагүй гэж байсан юм. Гоёлын мод 200-300 жил ургадаг болохоор бидний дурсамж энэ модонд шингэж үр хүүхдүүд минь хожим аав, ээжийн минь тарьсан мод гэж бахархах байх хэмээн тэд хуучилсан юм.

 

Ц.Мягмарбаяр

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

3
таалагдаж байна

0
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Ах аа, маргааш байх болов уу?

2020-05-29

Хэдэн хүн амь насаа алдсаны дараа ойлгох ёстой вэ?

2020-05-29

Нобелийн шагналт эрдэмтэн хөл хориог цуцлахыг шаардлаа

2020-05-28

Гадаадад гацсан Монголчууд...

2020-05-25

Норвегийн эмч нар өвчтнүүдээ капсулд тусгаарлаж байна

2020-06-03

Оросуудад Монголын эзэнт гүрэн юу заасан бэ?

2020-06-03

Тамхи агуулсан вакцин

2020-06-03

Хоол орлуулагч эм

2020-06-03

Шинэ оюутны эхний жил хамгийн чухал бас сорилтоор дүүрэн

2020-06-03

ХХБанк 10 мянган хүүхдэд эрүүл мэндийн багц бүтээгдэхүүн бэлэглэлээ

2020-06-02

Голомт банкны хамт олон хүүхдийн баярын өдөр Монгол Улс даяар шинээр мэндэлсэн хүүхэд бүрт бэлэг барьж, баярлуулж байна

2020-06-01

Та өөрийн бизнестээ Facebook-ийн төлбөртэй сурталчилгааг ашигладаг уу?

2020-05-29

iOS шинэчлэлт iPhone, iPad-ийг эвдэлж байна

2020-06-03

Хиймэл оюун ухаан нь зохион бүтээгч байж болохгүй

2020-05-30

Коронавирусын аппликэйшнээр дамжуулан Хятад улс иргэдээ хэр их идэж, ууж, унтдагийг хянадаг болгож магадгүй

2020-05-27

Элон Маск жилийн дотор хүний тархинд чип суулгахаа амлалаа

2020-05-27

Хөөсөн чихрийн туршилт: Та хүүхдээ том болоод ямар хүн болохыг мэдмээр байна уу?

2020-05-28

Хөл хорионы үеийн сэтгэл зүй: ''Илүү санаачилгатай залуутай гэрлэх минь яав даа!''

2020-05-26

Махан хоолтнууд сэтгэл санааны хувьд илүү тогтвортой байдаг

2020-05-13

Уйлахын ач тус

2020-05-12

МАН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Д.Амарбаясгалан санамж бичиг байгууллаа

2020-06-03

Н.Номтойбаярын аав Б.Нямтайшир хүүгийнхээ өмнөөс нэр дэвшигчийн үнэмлэхийг нь авахдаа хэлсэн үг

2020-06-02

У.Хүрэлсүх: Хийж эхлүүлсэн ажлаа дуусгахын тулд надад цаг хугацаа, ард түмний дэмжлэг хэрэгтэй

2020-06-02
2:18

Шарк Амараа: Монголын банкны нууц эздийг ил болгох ёстой

2020-05-31

Дэлхийн хамгийн том дөрвөн шашны урсгал

2020-06-03

Эртний Монголчууд шар будаагаар хооллодог байсан ба бидний бодож байснаас хамаагүй боловсронгуй эдийн засагтай байж

2020-06-02

Amazon хэрхэн дэлхийн хамгийн том компаниудын нэг болсон бэ?

2020-06-02

Орон орны боловсролын тухай сонирхолтой баримтууд

2020-05-29

Элон Маскын шинэ томоохон төсөл болох "Starlink"-ийн гол зорилго юу вэ?

2020-06-02

Киборг царцаа тэсрэх бөмбөгний эсрэг хүчин зүтгэнэ

2020-05-28

Израильд дэлхийн анхны цэнэглэгчтэй маскийг бүтээжээ

2020-05-27

Хонь хариулдаг робот нохой

2020-05-27

#29 Amnesty International - Хүний эрх бол биеийн тань нэг эрхтэн л гэсэн үг

2020-06-03

#28 Кино задлангийн Г.Эрдэнэбаатарыг задаллаа

2020-05-27

"ХАСАХ 18" Podcast #01 - Өөрийнхөөрөө "суга" бай

2020-05-20

CAAK PODCAST #24 Р.Булгамаа - Хүүхэд хүчирхийлсэн хүнийг хөнгөлөх хэрэгтэй.

2020-04-29

Монгол төрийн хоймор жорлон болох учиргүй...

2020-06-03

Арчаагүй монголчууд...

2020-05-31

Ээждээ өгөх гэхээр юу ч олдохгүй юм

2020-05-29

Эцэг эхчүүдийн хэтэрхий чанга хүмүүжүүлэх аргууд хүүхдийг хулгайч болгодог

2020-05-28

Африкийн орнууд яагаад хөлсний цэрэг авдаг хэвээрээ вэ?

2020-06-03

Хойд Солонгосын алсын тусгалт пуужин хуурамч байж магадгүй

2020-05-29

АНУ-ын Төлөөлөгчдийн танхим БНХАУ-ын Засгийн газрын гишүүдийн эсрэг хуулийн төсөл баталлаа

2020-05-29

Энэтхэгийн газар нутаг руу Хятадын 10 мянган цэрэг нэвтрэн оржээ

2020-05-28

Хятад улс түүхэндээ анх удаа ДНБ-ийн өсөлтийн зорилт тавихгүй

2020-06-03

АНУ биткойнтой "дайн" зарлав

2020-05-31

Хятад улс Америк долларыг буулгаж авах зорилгоор цахим валют гаргана

2020-05-29

Б.Лхагвасүрэн: Монгол Улс саарал жагсаалтаас хасагдах нөхцөлөө хангалаа

2020-05-29

МҮЭХ, Монголын барилгачдын холбоо зэрэг 15 ТББ-тай МАН хүчээ нэгтгэхээр боллоо

2020-06-03

Энхийг сахиулах ажиллагааны бэлтгэл хийж байсан цэргийн алба хаагч нас баржээ

2020-06-03

"Зөв Хүн Электорат" эвслээс нэр дэвшигчид гэр хорооллоос сонгуулийн ажлаа эхлүүлж байна

2020-06-03

Елон Маскын ээлжит сенсаци - ''Улаан өнгөтэй эмийг уу''

2020-06-03

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Та хэдэн настай вэ?

416 санал өгсөн

51-60
25.48%
41-50
19.47%
31-35
13.46%
36-40
9.86%
25-30
7.93%
21-24
7.69%
17-20
5.77%
13-16
5.53%
65+
4.81%

Өнөө цагт ямар орон дэлхий нийтэд хамгийн их аюул учруулж байна вэ?

1,253

Энэ цагийн дэлхийн хамгийн шилдэг удирдагч таны бодлоор хэн бэ?

2,469

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,691

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

7,050