Эртний Монголчууд шар будаагаар хооллодог байсан ба бидний бодож байснаас хамаагүй боловсронгуй эдийн засагтай байж

Эртний Монголчууд шар будаагаар хооллодог байсан ба бидний бодож байснаас хамаагүй боловсронгуй эдийн засагтай байж

"Scientific Reports"-д нийтэлсэн судалгаанд Эртний Монголын Эзэнт Гүрнүүд түүхэнд бичигдсэнээсээ илүү боловсон байсан байж магадгүй гэжээ. Энэ нийтлэлд монголчуудын хоол хүнсний хэрэглээний ихэнх нь шар будаа байсан ба агуу том өргөжилтийг нь зохицуулах боловсронгуй эдийн засагтай байсан баримтуудыг оруулсан байна.

"Монголын эртний эзэнт гүрнүүд бусдаас ялгаатай нь морь унасан, хэрцгий бүлэг хүмүүс гэж төсөөлөгддөг байсан" гэж уг судалгааны ажлын бичээч Германы Макс Планк Институтийн Шеван Вилкин дурджээ.

Гэвч тэдний эдийн засгийн талаар мэдээлэл ховор байдаг нь Монголын түүхэн газруудын олдворууд хүний үйл ажиллагаанаас болж  устсанаас болсон ба энэ нь археологийн судалгааг цөөн болгосон.

Өмнө нь олдож байсан МЭӨ 4500 оноос МЭ 1300 он хооронд амьдарч байсан 137 хүний хавирга болон шүдний хэлтэрхийнүүдээс хоол хүнсний хэрэглээний өөрчлөлтийг ойлгохын тулд Вилкин болон төрөл бүрийн эрдэмтдийн баг тогтвортой изотопын шинжилгээ хийжээ.

"Иддэг зүйлээр нь хүнийг тодорхойлно гэсэн зарчмаар хүмүүсийн яс хооллолттой хэрхэн холбогдож байгаагаар энэ шинжилгээний аргыг хэрэглэдэг" гэж Вилкин тайлбарласан.

Хүрэл зэвсгийн үед эзэнт гүрнүүд гарч ирэхээс өмнө хүмүүс ихэнхдээ зэрлэг болон гаршуулсан амьтдаас мах сүү гэх мэт амьтны гаралтай хүнс ихээр хэрэглэдэг байсан ба тариалсан шар будаа гэх мэт ургамал маш бага хэрэглэдэг байж.

Эртний Монголын эзэнт гүрний үед өмнө нь байгаагүй хоол хүнсний хэрэглээнд өөрчлөлт гарсан байна. Хоол хүнсний хэрэглээ нь төрөлжиж шар будаа болон төстэй хүнсний хэрэглээ ихэсжээ.

Эртний тариалангийн багаж хэрэгсэл болон үр тарианы ботаник олдворуудаас үзэхэд хэдий сүү сүүн бүтээгдэхүүн ихээр хэрэглэдэг байсан ч үр тариаг гаднаас оруулж ирэн, мөн өөрсдөө тариалан хэрэглэдэг байсан гэх нотолгоонуудаас энэ бичвэрээ үндэслэсэн гэж Вилкин хэлсэн. 

"Эдгээр гүрнүүдийг бүлэг хүмүүс биш тал бүрийн хүчийг олгодог амь зуулгын стратегийг хэрэгжүүлдэг малчид болон тариачид тэтгэдэг байсан" гэж үргэлжлүүлэн дурджээ.

Энэ нотлох баримт нь газар тариаланд болон үр нөөцлөлтөд ач холбогдол өгдөггүй цөөн хүн амтай онцгой улс төрийн системийн төлөөлөл бол Монгол гэсэн онолыг үгүйсгэж байгаа юм.

"Бусад эзэнт гүрнүүдээс тэс өөр байгаагүй, газар нутаг томсгох болон хүн амаа өсгөхөд үр тариалалт нь чухал байсан" гэж Вилкин үзэж байгаа юм. Хамтран бичсэн Браин Миллер ч мөн эртний Монголын гүрнүүдийг бусад эзэнт гүрнүүдтэй адил байсан гэж нотлох баримтаас үзсэн байна. 

"Энэ талаараа бидний судалгааны ажил дэлхийн хүн төрөлхтөн хэрхэн соёлын өөрчлөлтөд орсоор ирснийг ойлгоход нэг алхам ойртуулсан" гэж мөн хэлжээ.

 

Эх сурвалж: Nature.com, cosmosmagazine.com

2
таалагдаж байна

0
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Nuro – хүргэлтийн автомат жолоодлогот технологи

2020-07-10

Элон Маск Тесла компани автомат жолоодлоготой машин бүтээхэд маш дөхсөн гэв

2020-07-10

АНУ 5G сүлжээг хөгжүүлэхэд 300 тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалт хийнэ

2020-07-10

Google компанийн интернет түгээх зориулалттай агаарын бөмбөлөг

2020-07-08

Ковид-19 болон ажилгүйдэл: Роботууд бидний дунд

2020-07-09

Томоохон робот үйлдвэрлэгч компаниудын айдас төрүүлэм бүтээлүүд

2020-07-08

Хиймэл оюунт бүтээл бие даасан ухамсартай болох уу?

2020-07-06

QUALCOMM 5G болон хиймэл оюуны технологийг дараагийн шатанд гаргалаа

2020-07-06

АНУ-ын цэргүүд Өмнөд Хятадын тэнгист томоохон хэмжээний сургуулилалт хийж байна

2020-07-12

АНУ ДЭМБ-аас албан ёсоор гарах хүсэлтээ өгчээ

2020-07-09

Хятадын эрх баригчид Уйгурчуудыг хүчээр үргүй болгож байгаа хэмээн буруутгагджээ

2020-07-08

Энэтхэг, Хятад улс хилийн маргаантай бүсээс цэргээ гаргахаар тохиролцжээ

2020-07-07

Яагаад зарим үгс амархан цээжлэгддэг вэ?

2020-07-10

Кембрижийн их сургууль хүмүүсийн бэлгийн харилцаанд ордог хамгийн түгээмэл шалтгааныг олжээ

2020-07-10

Арьс өнгөөр ялгаварлан гадуурхах нь сэтгэцийн эмгэг мөн үү?

2020-07-09

Нойроо бүрэн авч байх нь хүүхдийн сэтгэлзүйд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

2020-07-08

Кофены үнэ сүүлийн 5 жилийн доод хэмжээнд хүрэв

2020-07-10

Европын Холбоо АНУ-тай хийж буй худалдааны дайнаа үргэлжлүүлнэ

2020-07-08

Ирэх жилүүдэд монголчууд “модоо барина…”

2020-07-07

"Тесла" компани "Тоёота"-г гүйцэж, дэлхийн хамгийн үнэ цэнэтэй авто үйлдвэрлэгч болов

2020-07-04

Өмнөдмонгол, Буриад, Туваг өмөөрөх улс нь зөвхөн бид шүү дээ!

2020-07-09

Монголын үзэсгэлэнт охид (70 фото) №164

2020-07-01

Өлөндүү амьдарч, тэнэгдүү байхын нууц

2020-07-01

МАНдуулсандаа баярлахаасаа өмнө маш сайн бод!

2020-06-25

Үндэсний бөхөөр хамгийн их амжилт үзүүлсэн Монголын 10 сум

2020-07-11

"Энэтхэгт бичсэн тэмдэглэл"-ээс /1/

2020-07-08

Фүүүүү, Будда багшийн сургаалиас...

2020-07-07

Л.Ану-Үжин: Гэр хороололын жорлонгууд хальж зам руу орсон, тэрийг нь хөл нүцгэн туулж байгаа Монголчуудаа хараад нойр хулжчихлаа...

2020-07-07

#05 Хасах 18 - ЭЕШ дуусч, амьдрал эхэллээ

2020-07-10

#30 Ц.Батбилэг - Улс орны эдийн засаг иргэний бүтээмжээс шууд хамааралтай

2020-07-10

#01 Б.Батзолбоо - Монголчууд аж үйлдвэрийн IV хувьсгалаас хоцроогүй

2020-07-08

#04 Хасах 18 - Жинхэнэ найз, жирийн найз

2020-07-03

Эрдэмтэд нарны аймгаас дахин 100 гаруй жижиг нуугдмал гариг илрүүлжээ

2020-07-09

Залуу эрдэмтэд исгэгч хөрөнгөөр хаягдал ус цэвэршүүлэх төхөөрөмж бүтээжээ

2020-07-07

Аюулын дохио: Тархи идэгч амёб

2020-07-06

Хоол хийх үед үүсдэг далд эрсдэлүүд

2020-07-03

Зам тээврийн ослын улмаас таван хүн, усанд осолдон гурван хүн амиа алджээ

2020-07-12

Харцага О.Хангай өвдөг шороодлоо

2020-07-12

Дархан-Уул аймагт тусгаарлагдсан гурван хүнээс коронавирус илэрч батлагдсан тохиолдол 230 боллоо

2020-07-12

Говь-Алтай аймгийн Халиун сумын харьяат Г.Чинзоригийн хар үрээ соёолон насны уралдаанд түрүүллээ

2020-07-12

Наадмын нээлтийг шууд хүлээн авч үзнэ үү!

2020-07-11

Х.Баттулга: 2009 оноос хойш өөрчлөлт ороогүй СЕХ ялзарсан, тиймээс бүрэн бүрэлдэхүүнээрээ огцрохыг шаардаж байна

2020-06-30

Шинэ парламентын гишүүд ҮНЭМЛЭХЭЭ гардан авлаа

2020-06-29

Э.Бат-Үүл: Сонгуулийн хууль зөрчиж явуулсан сонгуулийг хүчингүйд тооцох хэрэгтэй!

2020-06-26

ХААН галерей анхны цахим үзэсгэлэнгээ олон нийтэд толилууллаа

2020-07-10

Голомт банк “Hackateen-2020” мэдээллийн технологийн улсын олимпиадыг дэмжин ажиллаж байна

2020-07-10

Төрийн Банк 23 сая ам.долларын репо хэлцэл хийж, гадаадаас хямд эх үүсвэр татлаа

2020-07-09

“Атлетик 220” клуб Капитрон банктай 4 дэх жилдээ хамтран ажиллана

2020-07-09

Ухаалаг хүний нийтлэг 9 зан төлөв

2020-07-10

Шинэ хууль зөрчиж байгаа агуулгатай сурах бичгүүдийг Хонконгийн сургалтын хөтөлбөрөөс хасахаар боллоо

2020-07-09

"Өөрөө баяжсан" тэрбумтан бүрийн ард саятан эцэг байдаг...

2020-07-08

2020 оны шилдэг номнууд

2020-07-07

Санал асуулга Бүгдийг үзэх

Та хэдэн настай вэ?

651 санал өгсөн

51-60
24.42%
41-50
19.97%
31-35
13.52%
36-40
9.52%
25-30
8.91%
21-24
6.91%
13-16
5.99%
65+
5.68%
17-20
5.07%

Өнөө цагт ямар орон дэлхий нийтэд хамгийн их аюул учруулж байна вэ?

1,298

Энэ цагийн дэлхийн хамгийн шилдэг удирдагч таны бодлоор хэн бэ?

2,503

Хамгийн чанартай боловсрол олгодог их дээд сургууль аль нь вэ?

1,712

Одоогийн улстөрчдөөс хэн нь биднийг зөв зам руу удирдах вэ?

7,127