Ерөнхийлөгчийн хүслийг Цэц биелүүлэх үү?

Ерөнхийлөгчийн хүслийг Цэц биелүүлэх үү?

Авлигын эсрэг хуульд оруулсан өөрчлөлт, Шүүхийн болон Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хууль Үндсэн хууль зөрчсөн, эсэхийг хянан шалгуулахаар Ерөнхийлөгч Х.Баттулга Цэцэд хандаад буй. Түүний хувьд Үндсэн хуулийн цэцэд анх удаа хүсэлт гаргасан нь энэ.

1992 оны долдугаар сард Цэц байгуулагдсанаас хойш буюу бараг 30 жилийн хугацаанд Төрийн тэргүүний зүгээс тус байгууллагад ердөө гурван удаа хүсэлт гаргасны нэг нь энэ юм.

…Өнөөгийн Төрийн тэргүүний санал болгосноор тус албанд томилогдсон хүмүүс бол Г.Туулхүү, Ц.Нанзаддорж, Б.Буяндэлгэр нар. Үндсэн хуулийн цэц гэлтгүй өөр олон байгууллагын тодорхой албан тушаалд очсон хүмүүс томилуулахаар санал болгосон эрх мэдэлтэнд үнэнч, гар хөл нь болдог, хуулийг уландаа гишгэдэг гэх шүүмжлэл манайд хаа сайгүй байдаг. Магадгүй Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын хүсэлтийг түүний санал болгон томилуулсан хүмүүст хуваарилчихвал уг маргааныг хэлэлцэх үйл явц илүү шуурхай өрнөхийг үгүйсгэхгүй. Цэц дээрх хуулиудын холбогдох заалтууд Үндсэн хууль зөрчиж байна гээд шийдчихвэл Ерөнхийлөгчийн хүсэл биелж, “булаагдсан” эрх мэдэл нь түүнд үлдэнэ…

Өмнө нь Ерөнхийлөгч П.Очирбат хоёр удаа хүсэлт гаргаж байжээ. Тодруулбал, 1993 оны нэгдүгээр сарын 11-нд Цэцэд хандаж, Татварын ерөнхий хууль болон Хүн амын орлогын албан татварын хуулийн хэд хэдэн заалт нь Үндсэн хуулийн холбогдох зүйлтэй харшилж байна хэмээн дүгнэлт гаргаж өгөхийг хүссэн байдаг. Үүнийг Цэц хэлэлцэж, Үндсэн хууль зөрчсөн гэж дүгнэлт гаргасан ч УИХ хүлээж аваагүй. Улмаар Цэц бүх гишүүний хурлаараа дахин хэлэлцэж, дээрх хуулиудын холбогдох заалтыг хүчингүй болгохоор тогтоол баталж байв. Харин 1994 онд гаргасан түүний хүсэлт нь УИХ-ын тогтоолтой холбоотой. Улсын бага хурлын 36 дугаар тогтоолын биелэлтийг хэлэлцсэн тухай УИХ-ын 66 дугаар тогтоолд Ерөнхийлөгч П.Очирбат бүхэлд нь хориг тавьсан ч түүнийг нь парламент хэлэлцээгүй хэмээн Төрийн тэргүүн Цэцэд уламжилсан хүсэлтдээ онцолсон байдаг. УИХ-ын хувьд Ерөнхийлөгч хоригоо хуулийн хугацаанд тавиагүй тул хэлэлцэх үндэслэлгүй гэж үзсэн Хууль зүйн байнгын хорооны дүгнэлттэй холбоотойгоор 70 дугаар тогтоол баталсан байна. Иймд Төрийн тэргүүн Үндсэн хуулийн цэцэд 70 дугаар тогтоолыг “өгсөн” хэрэг. Ерөнхийлөгчийн хүсэлтийг Цэц хэлэлцээд, Үндсэн хууль зөрчөөгүй гэж дүгнэсэн билээ.

Ерөнхийлөгч Х.Баттулга ч бүрэн эрхийнхээ дагуу хориг тавьж, түүнийг нь УИХ хүлээж аваагүй тул дараагийн алхам болгон Үндсэн хуулийн цэцэд хандаж буй. Тэрбээр Авлигын эсрэг, Шүүхийн болон Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуульд хэсэгчлэн хориг тавьсан. Харин Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуулийн хоёр заалтад тавьсан хоригийг нь л УИХ хүлээн авч, бусдыг нь эргэн харах шаардлагагүй гэж үзсэн юм. АТГ-ын удирдлагыг Ерөнхийлөгч санал болгон томилуулдаг байсныг болиулж, эл эрхийг Ерөнхий сайдад шилжүүлснийг өнөөгийн Төрийн тэргүүн эсэргүүцэж буй. Мөн Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн дагуу шинээр байгуулж байгаа Шүүхийн сахилгын хорооны гишүүдийн тал хувийг парламент нээлттэй сонгон шалгаруулалтаар томилохоор хуульчилсныг дэмжихгүй байгаа билээ. Улмаар Төрийн тэргүүн эдгээр хуулийн холбогдох заалтын хүрээнд Үндсэн хуулийн цэцэд хандах, эсэх талаар өөрийн албан ёсны цахим хуудсаар дамжуулан санал асуулга явуулсан юм. Эдгээр хуулийн тухайлсан заалтуудын дагуу явуулсан санал асуулгын дүн ч түүнийг Цэцэд хандахад хүргэсэн бололтой. Юутай ч тэрбээр Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийнхээ дагуу Үндсэн хуулийн цэцэд хүсэлт гаргасан. Харин хүсэлтийг нь Цэц хэрхэн шийдвэрлэх бол.

Үндсэн хуулийн цэцийн дарга Н.Чинбат Ерөнхийлөгчийн хүсэлтийг хүлээн авахдаа “Цэцэд маргаан хянан шийдвэрлэх бусад төрлийн үйл ажиллагаанаас ялгаатай нь хүсэлтийг хүлээн авч, шалгаж байгаа гишүүн татгалзах эрхгүйгээр 14 хоногийн дотор шууд маргаан үүсгэдэг” хэмээн онцолсон. Өөрөөр хэлбэл, албан тушаалтнаас ирүүлсэн хүсэлт нь маргаан үүсгэх шаардлага хангасан болон бусад нэмэлт шаардлагатай материал байгаа, эсэхээс үл хамааран шалгаж эхлэх ёстой. Үндсэн хууль зөрчсөн тухайд иргэнээс гаргасан өргөдөл, мэдээллийн дагуу маргаан үүсгэх, эсэхэд 14 хоног зарцуулдгаас өөр, хугацаа алдахгүй гэсэн үг. Ерөнхийлөгч Х.Баттулга өнгөрсөн баасан гарагт өөрийн биеэр хүсэлтээ хүргэж өгсөн тул Үндсэн хуулийн цэцийн дарга уг асуудлыг хянан шалгах гишүүнд нь хэдийн хуваарилсан байх учиртай. Цэцийн дарга Н.Чинбат ч тухайн хүсэлтийг хүлээн авснаас 2-3 хоногийн дотор аль нэг гишүүнд хуваарилахаа хэлсэн.

Гэхдээ энэ нь Ерөнхийлөгчийн хүсэлтийг Цэц юу юугүй хэлэлцчихнэ гэсэн үг бас биш. Үндсэн хуулийн цэцэд маргаан хянан шийдвэрлэх ажиллагааны тухай хуулийн дагуу хуралдаанд бэлтгэх ёстой. Маргагч талуудад хүсэлтийн хуулбарыг гардуулж, хуралдаанд оролцох итгэмжилсэн төлөөлөгчөө томилох тухай мэдэгдэхээс авхуулаад хуралдаанд бэлтгэхэд 30 хоног зарцуулахыг хуулиар зөвшөөрдөг. Цаашлаад маргаан ээдрээ, төвөгтэй шалтгаанаар дээрх хугацаанд дуусахгүй бол Цэцийн дарга 30 хүртэлх хоногоор сунгаж болно. Иймд эл маргааныг Үндсэн хуулийн цэц хоёр сар гаруйн дараа буюу ирэх дөрөвдүгээр сарын сүүлч, тавдугаар сарын эхээр хэлэлцэж ч болохоор байгаа юм. Тэр үед Ерөнхийлөгчийн сонгууль дөхчихсөн, Монголын улс төрийн амьдрал ид бужигнаж байх биз.

Гэвч Үндсэн хуулийн цэцийн дарга Ерөнхийлөгчийн хүсэлтийг шалгаж, хуралдаанд бэлтгэх үүргийг хэнд хуваарилах вэ гэдэг нь хамгийн чухал. Учир нь Цэцийн есөн гишүүний гурвыг Ерөнхийлөгчийн санал болгосноор томилдог. Өнөөгийн Төрийн тэргүүний санал болгосноор тус албанд томилогдсон хүмүүс бол Г.Туулхүү, Ц.Нанзаддорж, Б.Буяндэлгэр нар. Үндсэн хуулийн цэц гэлтгүй өөр олон байгууллагын тодорхой албан тушаалд очсон хүмүүс томилуулахаар санал болгосон эрх мэдэлтэнд үнэнч, гар хөл нь болдог, хуулийг уландаа гишгэдэг гэх шүүмжлэл манайд хаа сайгүй байдаг. Магадгүй Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын хүсэлтийг түүний санал болгон томилуулсан хүмүүст хуваарилчихвал уг маргааныг хэлэлцэх үйл явц илүү шуурхай өрнөхийг үгүйсгэхгүй. Цэц дээрх хуулиудын холбогдох заалтууд Үндсэн хууль зөрчиж байна гээд шийдчихвэл Ерөнхийлөгчийн хүсэл биелж, “булаагдсан” эрх мэдэл нь түүнд үлдэнэ.

Үндсэн хуулийн цэцэд хүсэлт гаргах тодорхой таван субъект бий. Тэдгээр нь Ерөнхийлөгч, УИХ, Засгийн газар, Улсын ерөнхий прокурор, Дээд шүүх. Өнгөрсөн 30 шахам жилийн хугацаанд энэ таван субъектээс 17 хүсэлт ирүүлсэн байдаг аж. УИХ-аас хүсэлт ирүүлж байгаагүй бөгөөд Дээд шүүхээс дийлэнхийг нь илгээжээ. Засгийн газрын тухайд 2018 онд Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх Үндсэн хуулийн цэцэд хандсан түүхтэй. Тодруулбал, УИХ-ын дарга М.Энхболдыг Үндсэн хууль зөрчсөн, эсэхийг шалгуулахаар Цэцэд хүсэлт гаргасан юм. УИХ-ын 2016 оны сонгуулийн үед тухайн үеийн МАН-ын удирдлагууд төрийн удирдах албан тушаалын суудлыг үнэлэх замаар 60 тэрбум төгрөг босгохоор үгсэн хуйвалдаж буй гэх бичлэг олон нийтэд цацагдсан. Энэ нь Үндсэн хуулийн гуравдугаар зүйлийн хоёр дахь хэсгийн “Төрийн эрх мэдлийг хууль бусаар авах, авахаар завдахыг хориглоно” хэмээн заасныг зөрчсөн гэж үзэж, парламентын нэр бүхий 26 гишүүн эл асуудлыг хэлэлцүүлэхээр ээлжит бус чуулган зарлахыг УИХ-ын даргаас шаардсан. Гэсэн ч УИХ-ын дарга тухайн үед нь ээлжит бус чуулган зарлаж, уг асуудлыг хэлэлцүүлээгүй. Энэ нь Үндсэн хуулийн 27 дугаар зүйлийн гурав дахь хэсгийн “УИХ-ын нийт гишүүний гуравны нэгээс дээшхийн шаардсанаар, эсхүл Ерөнхийлөгч, УИХ-ын даргын санаачилгаар ээлжит бус чуулган чуулж болно” гэснийг зөрчсөн хэмээн Ерөнхий сайд Үндсэн хуулийн цэцэд хандсан билээ. Харин энэ хүсэлтийг хянан шийдвэрлэх хуралдаанд бэлтгэх хугацааг Цэц 30 хоногоор сунгаж, хэлэлцэж амжаагүй байтал УИХ-ын дарга М.Энхболдыг албан тушаалаас нь чөлөөлснөөр энэ дуулиан намжсан юм.

2
таалагдаж байна

1
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Хуулийн шинэчлэлийг яаралтай хийж, лиценз олголтыг хэвийн болгох хэрэгтэй

2021-03-03

Тахилгат уулсаа дархлах уу, уул уурхайг шүтэх үү?

2021-03-03

Австралийн дархан цаазат газрыг сүйтгэсэн Рио Тинто-Оюу толгойн хэрэг юу болов оо?

2021-02-17

Г.Тэмүүлэн: Оюу толгойн үр өгөөжийн 53 хувь бол хэзээ ч, аль ч Засгийн газрын үед, гэрээг ямар ч байдлаар шинэчлэн хийсэн хатуу баримтлах зарчим

2021-02-16

"ЦАЛИНТАЙ ОЮУТАН" ХӨТӨЛБӨРТ УРЬЖ БАЙНА!

2021-02-25

CAAK ӨНЦӨГ: Технологийн хэт хөгжил биднийг юунд хүргэх вэ?

2021-02-24

Өнөөдөр олон улсын эх хэлний өдөр тохиож байна

2021-02-21

CAAK ӨНЦӨГ: Мөнгө угаах гэмт хэрэг гэж юу вэ?

2021-02-17

В.Оюу: Монгол улс БНХАУ руу 2000 гаруй нэр төрлийн бүтээгдэхүүнийг тарифын хөнгөлөлттэй экспортлох боломжтой боллоо

2021-03-04

Гол нэрийн хүнсний импортын татварыг чөлөөлсөн нь ашгаа өгч эхэлжээ

2021-03-03

Ардчилсан Монгол Улсын иргэн хязгааргүй баяжих эрхтэй

2021-03-03

Койн үнийн савалгаа ихтэй байдаг ба оруулсан хөрөнгөө алдах өндөр эрсдэлтэй

2021-02-26

30 наснаасаа өмнө хийж үзэх 10 зүйл

2021-03-04

Бурам гэж юу вэ?

2021-03-04

Толгой өвдөх буюу мигрень өвчний шалтгаан

2021-03-04

Хөхүүл эхчүүд яагаад төмөр дутлын цус багадалтанд амархан өртдөг вэ?

2021-03-03

Нүцгэн хотоо ногооруулъя

2021-03-03

Хуучин нийгмийн үеийн цэргийн яргалалт өнөө хэр нь арилаагүй байна

2021-03-02

“Сайн ах” ажиллагаануудын төстэй ба ялгаатай тал

2021-03-02

Ёс зүй

2021-03-01

Хүлээлгийн Өрөө Подкаст: Ганц бие аавыг ямар амьдрал угтдаг вэ?

2021-02-22

Идэрээгийн подкаст: Сэтгэл заслын эмч Энхтүвшин

2021-01-31

ПОДКАСТ: Мандуул подкастын зочин торлог шилэнцрийн мэс засалч АУ-ны магистр Д.Довчинжамц

2021-01-23

ПОДКАСТ: IdeaPlus Podcast-ийн зочин Mongolia Talent Network-ийн захирал Ж. Номин

2021-01-10

Ерөнхий сайд асан Ж.Эрдэнэбатыг суллах шийдвэр гарчээ

2021-03-03

Сү.Батболд УИХ-ын гишүүнээсээ түтгэлзэх үү?

2021-03-03

Тамга ч үгүй, дарга ч үгүй АН

2021-03-03

Улс төрчид эрх мэдлээрээ түрий барьж, иргэдийнхээ урдуур дайрах уу

2021-03-02

Өвөр Монголын сурагчид хадаг барин мөргөж, Монгол хэлний сүүлчийн хичээлдээ суужээ

2021-03-04

Б.Баасанцогтын "байгуулсан" шүүхийн сүлжээний төлөвлөснөөр том хэргүүдийн хувь заяа шийдэгддэг үү?

2021-03-04

Гавьяат жүжигчин Т.Ариунаа нөхрийн хамт суулт зарлажээ

2021-03-04

Улаанбаатарт 5-7 градус хүйтэн байна

2021-03-04

46 мянган жилийн түүхтэй агуйг сүйтгэсэн Рио Тинто компанийн захирал албан тушаалаасаа бууна

2021-03-03

Францын Ерөнхийлөгч асан Н.Саркозид гурван жил хорих ял оноов

2021-03-03

БНХАУ-ын ядууралтай тэмцсэн арга барилууд

2021-03-02

​Нью-Йорк хоттой дүйцэх хэмжээтэй мөсөн уул Антарктидаас хагаран салжээ

2021-03-01
29:49

"Ярилцах Цаг"-д Монгол Улсын Сангийн сайд Б.Жавхлан

2021-03-03
59:44

"Өрөг" хэлэлцүүлэг - Ковидын үеийн боловсрол

2021-03-02
1:14:37

МАН-ын дарга У.Хүрэлсүхийн "Тусгаар тогтнол- хөгжлийн зуун" илтгэл

2021-03-01

"Ам нээвэл" ярилцлагад МАХН-ын дарга Н. Энхбаяр

2021-03-01

Тендерийн урилга

2021-03-04

Онлайнаар ПОС төхөөрөмж захиалахад бэлэгтэй

2021-03-03

Улаанбаатарт 0-2 градус хүйтэн байна

2021-03-03

Орон сууцны зээлийн хамгийн бага хүүг Голомт банк тогтоолоо

2021-03-01

БНХАУ-ын Элчин сайд тодорхой мэргэжлүүдээр оюутан элсүүлэх боломжтой гэв

2021-03-02

Монголд цахим сургалт ба танхимын сургалт хэрхэн явагдаж байна вэ?

2021-03-01

Хөл хорионы үеийн төгсөгчдийн хөөрхийлөлтэй ирээдүй

2021-02-26

ЭЕШ-ын бүртгэл орон даяар эхэллээ

2021-02-25

Зургаан хувийн зээл бүтээхэд 5.5-6 сая төгрөгийн авлига нэхдэг гэв

2021-03-02

Хавар аж ахуйн нэгжүүд илүү их хямарна

2021-03-01

Ажлын байрыг дэмжих зээл олгох ажил эхэллээ

2021-02-27

Зээлийн хүүг гурван хувь болгох нь тодорхойгүй байна

2021-02-22

ЭМЯ: 44 хүнээс халдвар илэрсний хоёр нь завхан аймагт бүртгэгдлээ

2021-03-04

Шүлснээс коронавирус илрүүлэх оношлуур нэвтрүүлнэ

2021-03-04

Яст мэлхийн хурдтай дархлаажуулалт

2021-03-04

ЭМЯ өдөрт 25-30 мянган иргэнийг вакцинжуулах боломжтой гэж үзжээ

2021-03-03

Хэрэв та АНУ-ын иргэн байсан бол Ерөнхийлөгчийн сонгуульд хэнд саналаа өгөх вэ?

337

Засаглалын хамгийн төгс хэлбэр таны бодлоор юу вэ?

505

Та хэдэн настай вэ?

1,248

Өнөө цагт ямар орон дэлхий нийтэд хамгийн их аюул учруулж байна вэ?

1,540