CAAK ӨНЦӨГ: Хамгийн үр дүнтэй вакцин бол мөнгө

CAAK ӨНЦӨГ: Хамгийн үр дүнтэй вакцин бол мөнгө

Дэлхий даяар вакцины төлөөх цусгүй дайн өрнөж буй. Өртөг мөнгө нь байгаад чиг ирэх зунаас урьтаж иргэдээ бүрэн дархлаажуулах зорилго нь мухардаж буй Европын улсууд вакцин үйлдвэрлэгчдийг шүүхэд өгч эхэллээ. 2.5 тэрбум тун вакцин авахаар захиалсан Европын холбоо 30 хувийг нь ч татан авч чадаагүй ажээ.

Сүүлдээ нийлүүлэлтээ дийлэхээ больсон AstraZeneca цусны бүлэгнэл үүсгэдэг гэсэн хуурамч мэдээлэл түгээж дархлаажуулалтын хөтөлбөрийг саатуулсан зэмд унаж байх шиг. Хүссэн улс бүртэй хамтран ажиллахаа илэрхийлж байсан В.Путин ч ОХУ эхлээд дотоодын хэрэгцээг бүрэн хангана гэж айлдав. Мөнгөтэй нь хөгжмөө захиалдаг жишгээр Ковид19 халдварын эсрэг вакцины төлөөх тулаан ойрын хоёр жилдээ намжихгүй нь тодорхой боллоо.

Ердөө нэг их наяд ам.долларын өртөгөөр дэлхий дээр бүх халдварт өвчлөлөөс урьдчилсан сэргийлэх, анагаах боломжтой байсан талаар эрдэмтэд сануулж буй. Их наяд гэсэн тоо толгой эргэм их мөнгө шиг санагдаж болох ч дэлхийн ДНБ-ий ердөө нэг л хувийг эзэлнэ.

Энэ бол АНУ-ын армийн ганцхан жилийн төсөв. Майкрософт, Амазоны үнэлгээ тус бүрдээ нэг их наяд ам.доллараас давсан, Apple-ийн хувьцаа бүр хоёр их наяд ам.доллараар үнэлэгддэг. Хамгийн чинээлэг хүмүүсийн нэг хувийнх нь хөрөнгө $ 162 их наяд доллар болдог гээд “багахан” мөнгө гэдгийг илтгэх олон жишээ дурдаж болно.

2008 оны хямралаас хойш дэлхийн эдийн засаг тасралтгүй өсөж, банк санхүүгийн салбарт бэлэн мөнгөний нийлүүлэлт нэмэгдэн, хэдэн арван их наяд долларын хөрөнгө оруулалт эргэлдэж байв. Хэрвээ энэ мөнгөний урсгалыг зөв залж, ганцхан их наядыг эрүүл мэндийн салбарт зарцуулж чадсан бол дэлхий нийтээрээ хорио цээртэй хоёр оныг төвөггүйхэн давах байлаа.

Алдагдсан боломж

Ганцхан жишээ авч үзье. Энэ мөнгөөр эрүүл мэндийн үйлчилгээг шинэ шатанд гаргаж чадна. Хүний биологи судалгааг шинэ түвшинд аваачин, хумхаа өвчнийг бүрэн устгаж, тэр бүү хэл өдгөө мэдэгдэж буй бүхий халдварт өвчнийг эмчлэх, урьдчилан сэргийлэх, эмчлэх боломж байжээ.

Ковид19 халдварын дэлхийн нийтийн эрүүл мэнд, эдийн засагт үзүүлэх сөрөг нөлөөг бүрэн тодорхойлоход эрт байгаа ч 2.7 сая хүн нэгэнт амиа алдаж хэдэн зуун сая хүний амьжиргаа бүрэн сүйрлээ. Эдийн засгийн үр нөлөө нь хоёр их наяд ам.доллар даваад явж буй. Хойшид цар тахлаас үүдэлтэй эдийн засаг, нийгмийн хямрал он удаан үргэлжилнэ. Гэхдээ энэ үеийг ашиглан хүн төрөлхтөн эрүүл мэндийн мэдлэгээ дээшлүүлэх хэрэгтэй. Коронавируст халдвар жирийн иргэдэд нь амьдралын хэв маягаа өөрчлөх шаардлагатайг хангалттай мэдрүүлсэн бол улс орнуудад нийгмийн эрүүл мэндийн төслүүдэд гар татах хэрэггүйг тод томруун харууллаа.

2018 онд 228 сая хүн хумхаагаар өвдөж, 405 000 орчим хүн амиа алдсаны дийлэнх Африк тивийн тав хүртэлх насны хүүхдүүд байжээ. Шумуулаар дамжин халдварладаг энэ өвчлөл мөнхөд байсаар ирсэн. Гэхдээ хумхаагаас урьдчилан сэргийлэх, эмчлэх тал дээр сүүлийн 20 жилд дэлхий нийтээр анхаарч, хөрөнгө хаясны үрээр нас баралтыг хоёр дахин бууруулж чадсан юм. Энэ жишгээр сүрьеэ, халдварт саа, жилд 200 сая хүн өвчилдөг халуун орны шимэгчийн өвчлөлийг шийдэж болно.

Гэхдээ бүх халдварт өвчнийг эмчлэхээс ч илүүтэй хүн амын нас баралтад жин дардаг хорт хавдар, зүрх судас, мэдрэлийн өвчлөлийг бүрэн эдгээхээр дэлхий даяар мянга мянган эрдэмтэн, эмч нар тасралтгүй судалгаа, эрэл хайгуул хийж буй. Эрүүл мэндийн суурь судалгаанд хөрөнгө оруулснаар тэдний боломжийг нэмэгдүүлж, түүхийг ч өөрчлөх боломжтой.

Вакцинаар жишээ аваад үзэхэд л вакцинд зарцуулсан нэг доллар бүр нь эдийн засагт 44 долларын ашиг авчирдаг. Дэлхий дээр жил бүр 3 сая хүүхэд вакцины буянаар үхлээс аврагддаг бол 5 хүүхэд тутмын 1 нь вакцин хийлгэж чадаагүйгээс нас бардаг.

Тэгш хүртээмж

Эрүүл мэндийн аюулгүй байдлыг цөмийн зэвсэггүй болох, терроризм гэх мэт бусад аюул заналуудтай адил тэргүүлэх түвшний асуудал гэдгийг дэлхий нийтээрээ одоо л ойлгож буй.

Ихэнх улс орны хувьд цар тахал эрүүл мэндийн анхан шатны тусламж үйлчилгээнийх нь үнэн дүр төрхийг ил гаргалаа. Засгийн газрууд одоо эрүүл мэндийн салбарт хөрөнгө оруулах, стратегийн нөөц бий болгох, түргэн тусламжийн эмнэлгийн дэд бүтцийг өргөжүүлэх зэргээр яаралтай арга хэмжээ авч, өвчинтэй тэмцэхэд цэрэг армидаа илүү их найдаж байгааг бид харж байна.

Хамгийн сайн вакцин бол МӨНГӨ Анагаах ухааны судалгааны Wellcome Trust байгууллагын захирал Жереми Фаррар

“Дэлхийн эрүүл мэндийн асуудлыг шийдэхэд нэн тэргүүнд мөнгө хэрэгтэй. Их наяд ам.долларын зарцуулалтын үндсэн суурь нь нийтийн эрүүл мэндийн үйлчилгээ байх юм. Эх, хүүхдийн эрүүл мэндийг сайжруулах, хүний амьдралын чанарыг дээшлүүлэх цаашлаад тахал өвчний эсрэг эрүүл мэндийн тэгш тогтолцоо зайлшгүй шаардлагатай.

2020 оны дунд үе гэхэд АНУ-д коронавируст халдварын 2.5 сая гаруй тохиолдол бүртгэгдэж, дэгдэлт огцом өсөж байхад Кубын 11.3 сая хүн амд дөнгөж 2448 тохиолдол илэрч байв. Цар тахлыг хянаж чадсан тэдний амжилтын шалтгаан нь ердөө л эрүүл мэндийн оновчтой тогтолцоо. Куба улсад 1000 өвчтөнд 8.19 эмч ногдож байгаа нь дэлхийд хамгийн өндөр үзүүлэлт ажээ. Эсрэгээрээ 100 сая хүн амтай Этиоп улс том эдийн засагтай ч 100,000 хүн тутамд гуравхан эмч л ажилладаг.

Вакцины эргэлзээ

Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагаас 2019 онд анагаах ухааны салбарт тулгарч болзошгүй аюул занал гэсэн жагсаалт гаргажээ. Энд “вакцины эргэлзээ” гэж албан ёсоор нэрлэгдсэн шинэ цагийнхны хандлага нэлээд дээгүүрт бичигдлээ. Хүмүүс мэдээлэлтэй болохын хэрээр уншсан дуулсан бүхэндээ итгэх, “тархи угаалт”-ад амархан өртөх нь бий. Үнэндээ ядуу буурай, хөгжиж буй орнуудаас илүүтэй АНУ, Их Британи, Япон зэрэг чинээлэг улсын иргэдийн вакцинд хандах эргэлзээ, эсэргүүцэл том асуудал дагуулж болжээ. Японд 2013 онд хүний хөхөнцөр вирусийн эсрэг вакцины хоруу чанарыг дөвийлгөсөн маргаан мэтгэлцээн ихээр гарч байлаа. Мэдээж вакцинд хамрагдах хүний тоо буурсан, үр дүнд нь умайн хүзүүний хорт хавдраар амиа алдагсдын тоо жилд таван мянгаар нэмэгджээ.

Аравхан жилийн өмнө дэлхий нийтээрээ бүрэн устгасан хэмээн ам бардам зарлаж байсан улаан бурхан өвчний дэгдэлт 2019 онд харьцангуй чинээлэг давхаргынхан оршин суудаг Европ тивээс эхэлж 207 мянган хүн амиа алдсан байх юм. Ийм нөхцөл байдал үүссэнийг мэргэжилтнүүд тайлбарлахдаа, олон хүүхэд улаан бурхан өвчнөөс хамгаалах MCV1 болон MCV2 вакциныг цаг тухайд нь хийлгээгүйтэй холбоотой гэж үздэг. Вирус дэгдэхээс найдвартай хамгаалахын тулд хүн амын 95 хувь нь вакцинжуулалтад хамрагдсан байх шаардлагатай аж.

Ямар ч вакцинд тодорхой хэмжээний хоруу чанар, эрсдэл бий. Харин нийгмийн эрүүл мэндийн асуудлыг хоолны ширээний амны зугаа болгосноор хожим гарах үр дагавар нь илүү ноцтойг дээрх жишээнээс харж болно.

Үнэндээ амьтнаас хүнд халдах магадлалтай зоонозын өвчин олон бий. Эдгээрийг таньж судлах, шинэ цар тахлын эрсдэлээс сэргийлэхэд дэлхий нийтээр эрүүл мэндийн салбарт хийх хөрөнгө оруулалт чухал. Вакцин боловсруулах ажил өнөөг хүртэл сулруулсан амьд вирусээр дархлаажуулах зарчмаар явагдаж ирсэн. Тэгвэл Ковид19 халдварын эсрэг өдгөө хийгдэж буй вакцинуудаас Pfizer болон Moderna- ийн бүтээгдэхүүнүүд вирусийн генийн мэдээллийн Рибонуклейн хүчил(мРНХ) агуулсан буюу цоо шинэ технологиоор хийгдсэн. Тухайлбал, мРНХ биед ормогцоо эсүүдэд нэвтрэн вирусийн сэртэнгийн уургийг кодоор үүсгэж, улмаар дархлааны тогтолцоонд таниулан эсрэг биетийн дархлаа тогтоодог онцлогтой. Цар тахлын эсрэг өндөр үр дүн үзүүлж буй энэ технологийг хорт хавдрын эмчилгээнд ашиглах зориулалтаар анхлан гаргаж авсан байдаг. Энэ жишгээр ХДХВ, хумхаа, сүрьеэгийн эсрэг илүү үр дүнтэй вакцин боловсруулах боломж нээгдэж буй.

1
таалагдаж байна

1
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Газрын тосны экспорт 239 хувиар нэмэгдэв

2021-06-07

А.Б.Миллер: Хийн хоолойн салбарт ажиллах Монголын мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх боломжтой

2021-06-03

125 га-д техникийн болон биологийн нөхөн сэргээлт хийхээр төлөвлөжээ

2021-06-02

Өмнөговь болон Дорноговь аймагт уул уурхайн үйл ажиллагаа эрхэлж буй ААН-үүд ажилтнуудынхаа ээлжийг хэрхэн солих вэ?

2021-05-22

У.Хүрэлсүхэд баяр хүргэсэн удирдагчид мэндчилгээндээ юуг онцлов

2021-06-17

Ерөнхийлөгч Х.Баттулга аа, надад танаас гуйх юм алга, ард түмэндээ л амь гуйя...

2021-06-17

АН-ын нэрийг дуудлагаар худалдчих

2021-06-16

Буцах сайд нарын сураг

2021-06-16

Монголчууд юм үзээгүй нь үнэн ш дээ...

2021-06-17

Олон нийтийг хүссэнээрээ удирдах аргууд

2021-06-16

Цөвийн цагт амьтны үйл доройтсоноор халдварт нянгийн өвчин ихэд дэлгэрэх бөгөөд тэр цагт өөрийгөө болон бусдыг хамгаалж сэргийлэх нь чухал

2021-06-16

Хөгширсөн хойноо харамсаж болох үйлдлүүд

2021-06-16

Гэдэс бохир бол тархи бохир

2021-06-17

Гутранги байж, шинэ зүйл сурахаас зайлсхийснээр тархи аажим зэвэрдэг

2021-06-16

Хэвтүүлэн эмчлэх тусламж, үйлчилгээний зардлыг ЭМД-ын сангаас санхүүжүүлнэ

2021-06-16

Григорийн тооллоор хавар дуусаагүй байна...

2021-06-15

"Zolo Show" подкаст - Ц. Баяр (TUUH.MN)

2021-06-14

Маркетинг Подкаст - МИШЭЭЛ СИТИ төслийн ахлах, Бизнес хөгжлийн захирал Ц. Будхүү

2021-06-11

"The mentor with Gankhuyag" подкаст: Монгол Улсын Соёлын элч, зураач С.Заяасайхан

2021-06-07

СЭХЭЭТЭН ПОДКАСТ - Т.Алдарсайхан: Боломж, Хот төлөвлөлт, Үл хөдлөх хөрөнгө

2021-06-03

Олон "болохгүй"-н дунд өссөн хүүхэд амжилтанд хэзээ ч хүрэхгүй

2021-06-10

ЯАГААД хүүхдийг хэвтээгээр хөхүүлж болохгүй вэ?

2021-06-03

Хятад улс нэг өрх гурван хүүхэдтэй байхыг зөвшөөрчээ

2021-06-02

Хүүхдэдээ сайхан болон муухай сэтгэлийг хэрхэн тайлбарлах вэ?

2021-05-31

Гадаад хэл сурахад амьд ярианаас суралцсан шинэ үгнүүд чанартай хадгалагддаг

2021-06-17

ЭЕШ-д 800 оноо авсан сурагчдад тэтгэлэг олгоно

2021-06-16

Хүүхдийн сурлага, хүмүүжлийн ажилд жигд анхаарах цаг болжээ

2021-06-16

Монгол-Германы хамтарсан их сургуулийн дотуур байрны барилгын явц 80 хувьтай байна

2021-06-15

О.Чулуунбилэг: Монголчууд аа, Венесуэлийн хомсдолын коммунизмд тавтай морил л гэж хэлье

2021-06-16

Монгол Улс ирэх сарын 1-нээс жуулчдыг тусгаарлахгүйгээр аялуулна

2021-06-15

Үнэнийг нуусан сонгуулийн дараа үнийн өсөлтөөр “бэлэг” барих нь

2021-06-14

НДШ-ийг 2 хувиар бууруулах тухай хуулийн төслийг эцэслэн баталлаа

2021-06-11

Ерөнхий сайд аа, эрүүл мэндийн сайд аа, халдвар утгаа алдчихаад байхад юун энтертайнмэнт вэ?

2021-06-17

Б.Энхболд: Судалгаагаар хугацаат цэргийн алба хаагчдын сэтгэл зүйн байдал тогтворгүй, түгшүүртэй нөхцөл байдал ажиглагдлаа

2021-06-17

"Өлзий" төвөөс Авто плазагийн уулзвар хүртэлх авто замыг хэсэгчлэн хаана

2021-06-17

УИХ-ын гишүүн Ш.АДЬШАА: Машины дугуй хагарч, замын хашлага мөргөсөн нь үнэн

2021-06-16

Монголын дүрвэгсэд

2021-06-17

Шашин төрийг хослон баригч Наран гэрэлт Богд хааны сүүлчийн хатан Наваанлувсангийн Гэнэнпил

2021-06-16

Гольф хэмээх солиотой бизнес

2021-06-14

Д.Баярхүү: Ард түмэндээ дахиад гомдоорой!

2021-06-10

Энэхүү өхөөрдөм шувууны ач тусыг та мэдэх үү?

2021-06-17

Б.Энхболд: Судалгаагаар хугацаат цэргийн алба хаагчдын сэтгэл зүйн байдал тогтворгүй, түгшүүртэй нөхцөл байдал ажиглагдлаа

2021-06-17

ХААН Банк сан нийгэмд гэрэл түгээсээр 14 дэх жилтэйгээ золголоо

2021-06-16

ХААН Банкны Юнионпэй картаараа худалдан авалт хийж, 250 мянга хүртэлх төгрөгийн урамшуулал аваарай

2021-06-15

Монголын үндэсний шигшээ баг “шинэ түүх” бичлээ

2021-06-17

Допингийн асуудалд холбогдсон Э.Оюунболдын гомдлыг АТГ-аас хаажээ

2021-06-15

МҮБХ: Н.Батсуурь, Э.Оюунболд, Р.Пүрэвдагва, Б.Бат-Орших, Д.Цэрэнтогтох нарыг 100 жилийн ойн баяр наадамд барилдах санаа, зорилго агуулахгүй байхыг уриалъя

2021-06-15

Допинг илэрсэн бөхийн барилдах эрхийг дөрвөн жил хүртэлх хугацаагаар хасна

2021-06-15
27:20

"Үхлийн худалдаачин"- Виктор Бутыг АНУ-ын иргэн Пол Уилантай солилцох уу?

2021-06-17
4:35

Нэн ховор эмийн ургамлуудыг биотехнологийн аргаар өсгөж байсан боловч цар тахлын улмаас төслийн санхүүжилтийг зогсоожээ

2021-06-14

АН-аас нэр дэвшигч энэ сонгуульд ТҮҮХЭН ДООД санал авсан нь бид бүгдэд амаргүй байна

2021-06-11
29:04

Эрх баригчид vs Сэтгүүлчид

2021-06-10

Вирусийн тархалт дулаан цаг агаарт буурдаг

2021-06-17

ЭМЯ: 2642 хүнээс халдвар илэрч, 11 хүн нас барлаа

2021-06-17

Ковид ба наадам

2021-06-17

Монгол Улс Ковакс хөтөлбөрийн хүрээнд 238,660 тун вакциныг хүлээн авчээ

2021-06-17

Австралид нүүрлээд байгаа хулганы гамшигийг зогсоох арга бий юу?

2021-06-17

Итали болон Францын хөл бөмбөгчид Coca-Cola, Heineken-ээс татгалзсаар байна

2021-06-17

Израиль Газын зурваст агаараас цохилт үзүүллээ

2021-06-16

Жо Байдены гадаад бодлогын ололт В.Путинд ач холбогдолгүй

2021-06-16

CAAK ӨНЦӨГ: Сэтгэл гутрал хэмээх бидний чимээгүй дайсан

2021-05-19

CAAK ӨНЦӨГ: Орос болон барууны орнуудын вакцины ялгаа юу вэ?

2021-05-12

CAAK ӨНЦӨГ: Ардчилал үнэхээр хамгийн сайн засаглалын хэлбэр мөн үү?

2021-05-05

CAAK ӨНЦӨГ: Вакцины дайнд ОХУ, Хятад хоёр ялалт байгууллаа

2021-04-28

МАН-ыг тараах Ерөнхийлөгчийн захирамжийн тухай та ямар үзэл бодолтой байна вэ?

743

Коронавирусийн вакцинуудаас та алийг нь үр дүнтэй гэж бодож байна вэ?

1,545

Хэрэв та АНУ-ын иргэн байсан бол Ерөнхийлөгчийн сонгуульд хэнд саналаа өгөх вэ?

380

Засаглалын хамгийн төгс хэлбэр таны бодлоор юу вэ?

564