CAAK ӨНЦӨГ: Хамгийн үр дүнтэй вакцин бол мөнгө

CAAK ӨНЦӨГ: Хамгийн үр дүнтэй вакцин бол мөнгө

Дэлхий даяар вакцины төлөөх цусгүй дайн өрнөж буй. Өртөг мөнгө нь байгаад чиг ирэх зунаас урьтаж иргэдээ бүрэн дархлаажуулах зорилго нь мухардаж буй Европын улсууд вакцин үйлдвэрлэгчдийг шүүхэд өгч эхэллээ. 2.5 тэрбум тун вакцин авахаар захиалсан Европын холбоо 30 хувийг нь ч татан авч чадаагүй ажээ.

Сүүлдээ нийлүүлэлтээ дийлэхээ больсон AstraZeneca цусны бүлэгнэл үүсгэдэг гэсэн хуурамч мэдээлэл түгээж дархлаажуулалтын хөтөлбөрийг саатуулсан зэмд унаж байх шиг. Хүссэн улс бүртэй хамтран ажиллахаа илэрхийлж байсан В.Путин ч ОХУ эхлээд дотоодын хэрэгцээг бүрэн хангана гэж айлдав. Мөнгөтэй нь хөгжмөө захиалдаг жишгээр Ковид19 халдварын эсрэг вакцины төлөөх тулаан ойрын хоёр жилдээ намжихгүй нь тодорхой боллоо.

Ердөө нэг их наяд ам.долларын өртөгөөр дэлхий дээр бүх халдварт өвчлөлөөс урьдчилсан сэргийлэх, анагаах боломжтой байсан талаар эрдэмтэд сануулж буй. Их наяд гэсэн тоо толгой эргэм их мөнгө шиг санагдаж болох ч дэлхийн ДНБ-ий ердөө нэг л хувийг эзэлнэ.

Энэ бол АНУ-ын армийн ганцхан жилийн төсөв. Майкрософт, Амазоны үнэлгээ тус бүрдээ нэг их наяд ам.доллараас давсан, Apple-ийн хувьцаа бүр хоёр их наяд ам.доллараар үнэлэгддэг. Хамгийн чинээлэг хүмүүсийн нэг хувийнх нь хөрөнгө $ 162 их наяд доллар болдог гээд “багахан” мөнгө гэдгийг илтгэх олон жишээ дурдаж болно.

2008 оны хямралаас хойш дэлхийн эдийн засаг тасралтгүй өсөж, банк санхүүгийн салбарт бэлэн мөнгөний нийлүүлэлт нэмэгдэн, хэдэн арван их наяд долларын хөрөнгө оруулалт эргэлдэж байв. Хэрвээ энэ мөнгөний урсгалыг зөв залж, ганцхан их наядыг эрүүл мэндийн салбарт зарцуулж чадсан бол дэлхий нийтээрээ хорио цээртэй хоёр оныг төвөггүйхэн давах байлаа.

Алдагдсан боломж

Ганцхан жишээ авч үзье. Энэ мөнгөөр эрүүл мэндийн үйлчилгээг шинэ шатанд гаргаж чадна. Хүний биологи судалгааг шинэ түвшинд аваачин, хумхаа өвчнийг бүрэн устгаж, тэр бүү хэл өдгөө мэдэгдэж буй бүхий халдварт өвчнийг эмчлэх, урьдчилан сэргийлэх, эмчлэх боломж байжээ.

Ковид19 халдварын дэлхийн нийтийн эрүүл мэнд, эдийн засагт үзүүлэх сөрөг нөлөөг бүрэн тодорхойлоход эрт байгаа ч 2.7 сая хүн нэгэнт амиа алдаж хэдэн зуун сая хүний амьжиргаа бүрэн сүйрлээ. Эдийн засгийн үр нөлөө нь хоёр их наяд ам.доллар даваад явж буй. Хойшид цар тахлаас үүдэлтэй эдийн засаг, нийгмийн хямрал он удаан үргэлжилнэ. Гэхдээ энэ үеийг ашиглан хүн төрөлхтөн эрүүл мэндийн мэдлэгээ дээшлүүлэх хэрэгтэй. Коронавируст халдвар жирийн иргэдэд нь амьдралын хэв маягаа өөрчлөх шаардлагатайг хангалттай мэдрүүлсэн бол улс орнуудад нийгмийн эрүүл мэндийн төслүүдэд гар татах хэрэггүйг тод томруун харууллаа.

2018 онд 228 сая хүн хумхаагаар өвдөж, 405 000 орчим хүн амиа алдсаны дийлэнх Африк тивийн тав хүртэлх насны хүүхдүүд байжээ. Шумуулаар дамжин халдварладаг энэ өвчлөл мөнхөд байсаар ирсэн. Гэхдээ хумхаагаас урьдчилан сэргийлэх, эмчлэх тал дээр сүүлийн 20 жилд дэлхий нийтээр анхаарч, хөрөнгө хаясны үрээр нас баралтыг хоёр дахин бууруулж чадсан юм. Энэ жишгээр сүрьеэ, халдварт саа, жилд 200 сая хүн өвчилдөг халуун орны шимэгчийн өвчлөлийг шийдэж болно.

Гэхдээ бүх халдварт өвчнийг эмчлэхээс ч илүүтэй хүн амын нас баралтад жин дардаг хорт хавдар, зүрх судас, мэдрэлийн өвчлөлийг бүрэн эдгээхээр дэлхий даяар мянга мянган эрдэмтэн, эмч нар тасралтгүй судалгаа, эрэл хайгуул хийж буй. Эрүүл мэндийн суурь судалгаанд хөрөнгө оруулснаар тэдний боломжийг нэмэгдүүлж, түүхийг ч өөрчлөх боломжтой.

Вакцинаар жишээ аваад үзэхэд л вакцинд зарцуулсан нэг доллар бүр нь эдийн засагт 44 долларын ашиг авчирдаг. Дэлхий дээр жил бүр 3 сая хүүхэд вакцины буянаар үхлээс аврагддаг бол 5 хүүхэд тутмын 1 нь вакцин хийлгэж чадаагүйгээс нас бардаг.

Тэгш хүртээмж

Эрүүл мэндийн аюулгүй байдлыг цөмийн зэвсэггүй болох, терроризм гэх мэт бусад аюул заналуудтай адил тэргүүлэх түвшний асуудал гэдгийг дэлхий нийтээрээ одоо л ойлгож буй.

Ихэнх улс орны хувьд цар тахал эрүүл мэндийн анхан шатны тусламж үйлчилгээнийх нь үнэн дүр төрхийг ил гаргалаа. Засгийн газрууд одоо эрүүл мэндийн салбарт хөрөнгө оруулах, стратегийн нөөц бий болгох, түргэн тусламжийн эмнэлгийн дэд бүтцийг өргөжүүлэх зэргээр яаралтай арга хэмжээ авч, өвчинтэй тэмцэхэд цэрэг армидаа илүү их найдаж байгааг бид харж байна.

Хамгийн сайн вакцин бол МӨНГӨ Анагаах ухааны судалгааны Wellcome Trust байгууллагын захирал Жереми Фаррар

“Дэлхийн эрүүл мэндийн асуудлыг шийдэхэд нэн тэргүүнд мөнгө хэрэгтэй. Их наяд ам.долларын зарцуулалтын үндсэн суурь нь нийтийн эрүүл мэндийн үйлчилгээ байх юм. Эх, хүүхдийн эрүүл мэндийг сайжруулах, хүний амьдралын чанарыг дээшлүүлэх цаашлаад тахал өвчний эсрэг эрүүл мэндийн тэгш тогтолцоо зайлшгүй шаардлагатай.

2020 оны дунд үе гэхэд АНУ-д коронавируст халдварын 2.5 сая гаруй тохиолдол бүртгэгдэж, дэгдэлт огцом өсөж байхад Кубын 11.3 сая хүн амд дөнгөж 2448 тохиолдол илэрч байв. Цар тахлыг хянаж чадсан тэдний амжилтын шалтгаан нь ердөө л эрүүл мэндийн оновчтой тогтолцоо. Куба улсад 1000 өвчтөнд 8.19 эмч ногдож байгаа нь дэлхийд хамгийн өндөр үзүүлэлт ажээ. Эсрэгээрээ 100 сая хүн амтай Этиоп улс том эдийн засагтай ч 100,000 хүн тутамд гуравхан эмч л ажилладаг.

Вакцины эргэлзээ

Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагаас 2019 онд анагаах ухааны салбарт тулгарч болзошгүй аюул занал гэсэн жагсаалт гаргажээ. Энд “вакцины эргэлзээ” гэж албан ёсоор нэрлэгдсэн шинэ цагийнхны хандлага нэлээд дээгүүрт бичигдлээ. Хүмүүс мэдээлэлтэй болохын хэрээр уншсан дуулсан бүхэндээ итгэх, “тархи угаалт”-ад амархан өртөх нь бий. Үнэндээ ядуу буурай, хөгжиж буй орнуудаас илүүтэй АНУ, Их Британи, Япон зэрэг чинээлэг улсын иргэдийн вакцинд хандах эргэлзээ, эсэргүүцэл том асуудал дагуулж болжээ. Японд 2013 онд хүний хөхөнцөр вирусийн эсрэг вакцины хоруу чанарыг дөвийлгөсөн маргаан мэтгэлцээн ихээр гарч байлаа. Мэдээж вакцинд хамрагдах хүний тоо буурсан, үр дүнд нь умайн хүзүүний хорт хавдраар амиа алдагсдын тоо жилд таван мянгаар нэмэгджээ.

Аравхан жилийн өмнө дэлхий нийтээрээ бүрэн устгасан хэмээн ам бардам зарлаж байсан улаан бурхан өвчний дэгдэлт 2019 онд харьцангуй чинээлэг давхаргынхан оршин суудаг Европ тивээс эхэлж 207 мянган хүн амиа алдсан байх юм. Ийм нөхцөл байдал үүссэнийг мэргэжилтнүүд тайлбарлахдаа, олон хүүхэд улаан бурхан өвчнөөс хамгаалах MCV1 болон MCV2 вакциныг цаг тухайд нь хийлгээгүйтэй холбоотой гэж үздэг. Вирус дэгдэхээс найдвартай хамгаалахын тулд хүн амын 95 хувь нь вакцинжуулалтад хамрагдсан байх шаардлагатай аж.

Ямар ч вакцинд тодорхой хэмжээний хоруу чанар, эрсдэл бий. Харин нийгмийн эрүүл мэндийн асуудлыг хоолны ширээний амны зугаа болгосноор хожим гарах үр дагавар нь илүү ноцтойг дээрх жишээнээс харж болно.

Үнэндээ амьтнаас хүнд халдах магадлалтай зоонозын өвчин олон бий. Эдгээрийг таньж судлах, шинэ цар тахлын эрсдэлээс сэргийлэхэд дэлхий нийтээр эрүүл мэндийн салбарт хийх хөрөнгө оруулалт чухал. Вакцин боловсруулах ажил өнөөг хүртэл сулруулсан амьд вирусээр дархлаажуулах зарчмаар явагдаж ирсэн. Тэгвэл Ковид19 халдварын эсрэг өдгөө хийгдэж буй вакцинуудаас Pfizer болон Moderna- ийн бүтээгдэхүүнүүд вирусийн генийн мэдээллийн Рибонуклейн хүчил(мРНХ) агуулсан буюу цоо шинэ технологиоор хийгдсэн. Тухайлбал, мРНХ биед ормогцоо эсүүдэд нэвтрэн вирусийн сэртэнгийн уургийг кодоор үүсгэж, улмаар дархлааны тогтолцоонд таниулан эсрэг биетийн дархлаа тогтоодог онцлогтой. Цар тахлын эсрэг өндөр үр дүн үзүүлж буй энэ технологийг хорт хавдрын эмчилгээнд ашиглах зориулалтаар анхлан гаргаж авсан байдаг. Энэ жишгээр ХДХВ, хумхаа, сүрьеэгийн эсрэг илүү үр дүнтэй вакцин боловсруулах боломж нээгдэж буй.

1
таалагдаж байна

1
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

Коронавирусийн халдвар 327-оор нэмэгдэж, гурван иргэн нас баржээ

2021-12-05

Коронавирусийн эсрэг вакциныг хольж хийлгэснээр ямар үр дүн гарах вэ?

2021-12-02

КОВИД-19-ийн 441 тохиолдол PCR шинжилгээгээр батлагдаж, гурван хүн нас барлаа

2021-12-02

554 иргэн коронавирусийн халдвараар өвчилсөн нь батлагдаж, хоёр иргэн энджээ

2021-12-01

Аймгийн харцага Ж.Дэлгэрсайханы үйлдэлд МҮБХ хариуцлага хүлээлгэх үү?

2021-12-06

Э.Цэндбаатар Анхны мэргэжлийн тулаанаа энэ сарын 17-нд хийнэ

2021-12-04

Ц.Цогтбаатар, О.Цэцэнцэнгэл нар “Абу Даби-2021” Их дуулгаас алтан медаль хүртлээ

2021-11-29

Х.Энхчулуун: Би цолтой нь биш, хүнтэй нь барилддаг

2021-11-23

Авлига авсан хэмээн баривчлагдсан НМХГ-ын Тамгын газрын дарга М.Баянмөнх гэж хэн бэ?

2021-12-06

Л.Оюун-Эрдэнэ: Эгийн голын усан цахилгаан станцыг эхлүүлэхийн төлөө бүхий л боломжоо дайчлан ажиллацгаая...

2021-12-06

С.Эрдэнэ: Би О.Цогтгэрэл шиг "намын дарга" гэчихээд хүнд үзүүлэх зүйлгүй суухгүй

2021-12-06

Ардын намынхан АН-д тэмдэглэх ойг нь ч үлдээсэнгүй

2021-12-06

Диплом Подкаст: TomYo-ийн Стратеги хариуцсан захирал О. Энхжин

2021-06-23

"Zolo Show" подкаст - Ц. Баяр (TUUH.MN)

2021-06-14

Маркетинг Подкаст - МИШЭЭЛ СИТИ төслийн ахлах, Бизнес хөгжлийн захирал Ц. Будхүү

2021-06-11

"The mentor with Gankhuyag" подкаст: Монгол Улсын Соёлын элч, зураач С.Заяасайхан

2021-06-07

"Манай улс цээжлэх, давтах гэсэн доод эрэмбийн мэдлэг түгээж байгаа нь хамгийн том учир дутагдал"

2021-11-29

Б.Атар-Эрдэнэ: Бид гадаадад байгаа 2000 хүүхдэд монгол хэлний хичээл заасан

2021-11-29

Голомт цогцолбор сургуулийн захиралд хариуцлага тооцох санал гаргажээ

2021-11-18

Эрнест Хемингуэйн хэлсэн гайхалтай үгс

2021-11-14
7:08

Монголын соёл урлагийн бүтээлч сар үргэлжилж байна

2021-11-26
5:21

Мах бэлтгэх стандартаас болж Монголын махны экспорт буурч байна

2021-11-22
5:06

Засгийн газар онлайн үйлчилгээг тэлэхэд тулгарч буй саад бэрхшээлүүд

2021-11-09

Д.Монголхүү: Цагдаагийн албан хаагчийн нөлөөтэйгөөр миний зүүн гар, мөр, сарвуу, эмзэг эрхтэн гэмтсэн

2021-11-09

Манай муу хоёр хөрш үүнээс өөр юу хийх вэ?

2021-12-06

Их Нарангийн энгэрт амьдаараа оршуулагдсан нярайн хэрэг

2021-12-05

Д.Баярхүү: Ардчилал, гуйлгачлал хослосон дампуу нийгэм яваад байж болохгүй ээ

2021-12-03

Монголчууд дорой, сэтгэлийн хат муутай болж байна

2021-12-02

Л.Энх-Амгалан: Сургуулийн орчны дээрэлхэлтийн хүрээнд хүүхдэд хүлээлгэх хариуцлагын тогтолцоог бий болгоё

2021-12-06

АНУ-аас баривчлагдаж ирсэн О-гийн учруулсан хохирол нэмэгдэж бол­зошгүй

2021-12-05

Э.Одбаярыг "Ч.Номин сайдын нэр хүндэд хүндэтгэлгүй хандсан” хэмээн 100 мянган төгрөгөөр торгожээ

2021-12-05

Манай улс авлигын улмаас учирсан хохирлынхоо 90 хувийг барагдуулж чадахгүй байна

2021-12-05

"Хямдарсан" барааг худалдаж авмаар санагдаад байвал "хямдраагүй үед нь авах байсан уу" гэж өөрөөсөө асуу...

2021-12-05

Хүний эрх хүрз шорооны үнэгүй...

2021-12-03

Хөшөөний хулгайч хөшөөний хулгайчийг төрүүлнэ гэсэн үү...

2021-11-30

Сумъяабазар аа, 93-10 УБП дугаартай машинд ажиллаж байгаа хүнээс уучлал гуйна уу...

2021-11-28

О.Батбаяр: Омикроноор өвчилсөн арван хүн цааш 20 хүнд халдвар тараах чадвартай

2021-12-04

Улсын эмнэлэгээр үйлчлүүлсэнээс “үхсэн нь дээр”

2021-12-04

"Вакцины шударга бус хуваарилалтыг шийдэж чадахгүй бол тахал үргэлжилсээр байх болно" гэв

2021-12-04

З.Цэгмэд: Хөвч таслах хагалгааг 6-90 насны эрэгтэйчүүдэд хийдэг

2021-11-28

Нэкст-д ГАНГАН БЭЛЭГТЭЙ COOL SANTA урамшуулал эхэллээ

2021-12-06

GGCoin урьдчилсан захиалга эхэллээ!

2021-12-04

Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүн бүр зүрх сэтгэлтэй

2021-12-03

Techstore-тай хамтарсан кредит картын урамшууллыг зарлаж байна

2021-12-03

Виртуал зах зээл дээр найман их наяд төгрөг эргэлдэж байна

2021-12-06

Ирэх онд 3 их наядын өртөгтэй 717 төсөл хөтөлбөр хэрэгжинэ

2021-12-04

Д.Үүрийнтуяа: Эрдэнэт үйлдвэрийн дансанд 240 сая ам доллар орсон гэдэг нь ташаа мэдээлэл болно

2021-12-04

Монгол Улс коксжих нүүрсээ Энэтхэгт экспортлох санал тавьжээ

2021-12-03

Хүний амьдралын эхний 7 жил ирээдүйд хэн болохыг тодорхойлдог

2021-10-30

Өсвөр насныхны сэтгэл гутралын зонхилох шалтгааныг гэр бүлийн зөрчил тэргүүлж байна

2021-10-28

Таны хүүгийн оюуны чадавх хадам аавынхтай тань дүйнэ...

2021-09-12

Найзтай болж чаддаггүй хүүхдэд хэрхэн туслах вэ?

2021-09-02

БНСУ хүн амынхаа 70 хувийг 10 дугаар сар гэхэд бүрэн вакцинжуулна

2021-08-15

CAAK ӨНЦӨГ: Сэтгэл гутрал хэмээх бидний чимээгүй дайсан

2021-05-19

CAAK ӨНЦӨГ: Орос болон барууны орнуудын вакцины ялгаа юу вэ?

2021-05-12

CAAK ӨНЦӨГ: Ардчилал үнэхээр хамгийн сайн засаглалын хэлбэр мөн үү?

2021-05-05

БНСУ-ын инженерүүд Таван Толгой Түлш компанийн зүүн бүсийн үйлдвэрийн технологийн горимыг хийж байна

2021-11-25

Оюутолгойн хэлэлцээрт Монголыг төлөөлөх 20 хүн

2021-11-17

Э.Бямбажав: Рио Тинто “Нимгэн капиталжуулалтын дүрэм”-ээр Монголын өрийг өсгөж, “Оюу толгой”-г алдагдалтай ажиллуулж байна

2021-11-11

Хууль бус аргаар алт олборлосон этгээдүүдэд ял оноожээ

2021-11-08

Дэлхийн хамгийн их агаарын бохирдолтой 100 хот бүгд Азид бүртгэгджээ

2021-12-06

Ли Көчян: Цар тахлын үр дагавар өргөн хүрээтэй, дэлхийн эдийн засгийн сэргэлт удаан байгаа

2021-11-27

Сибирийн нүүрсний уурхайд гарсан ослын улмаас 52 хүн амиа алджээ

2021-11-26

Жо Байдены шинэ томилгоо шүүмжлэл дагууллаа

2021-11-25

МАН-ыг тараах Ерөнхийлөгчийн захирамжийн тухай та ямар үзэл бодолтой байна вэ?

969

Коронавирусийн вакцинуудаас та алийг нь үр дүнтэй гэж бодож байна вэ?

1,608

Хэрэв та АНУ-ын иргэн байсан бол Ерөнхийлөгчийн сонгуульд хэнд саналаа өгөх вэ?

407

Засаглалын хамгийн төгс хэлбэр таны бодлоор юу вэ?

602