“Эерэг бай” гэж туйлшрах нь хүнийг дотоод сэтгэл хөдлөл, мэдрэмжээ гаргаж чадахгүйд хүргэж улмаар хямралд оруулах талтай

“Эерэг бай” гэж туйлшрах нь хүнийг дотоод сэтгэл хөдлөл, мэдрэмжээ гаргаж чадахгүйд хүргэж улмаар хямралд оруулах талтай

Сэтгэл Судлалын Үндэсний Төвийн Гүйцэтгэх захирал Б.Ууганцэцэгтэй ярилцлаа.

"ӨДРИЙН СОНИН"

-Нийгмээрээ л эерэг байя, гоё байя, гэгээлэг байя гэх боллоо. Гэвч хэт ингэж туйлшрах нь хүнийг өөрийнхөөрөө байхыг хязгаарлаж, улмаар сэтгэлзүйн хямралд оруулах сөрөг талтай гэдгийг сэтгэлзүйчид онцлох боллоо. Эерэг байх гэж хэтэрхий хичээх нь хэр сөрөг үр дагавар дагуулдаг вэ?

-Эерэг сэтгэл зүйтэй байх нь өөрөө зөв л дөө. Яагаад эерэг байх зөв гээд байна гэхээр бодол санаа тогтвортой тайван байх нь чухал юм. Бодол санаа тогтворгүй, хямралтай байх үедээ бид хичээгээд ч эерэг байж чадахгүй. Сэтгэлийн хөдөлгөөн мөн сөрөг болдог. Тиймээс бодол санаагаа тогтвортой байлгавал сэтгэлийн хөдөлгөөнөө тайван тогвортой буюу эерэг байхад нөлөөлнө. Бодол санаа илүү эерэг тайван байх тусам биднээс гарч буй үг, үйлдэл хэвийн байна. Гэхдээ эерэг бай гэдэг үгнээс магадгүй залхаж дургүйцэж байгаа бол аливаад бодитой хандах нь чухал юм. Бодитоор асуудалд хандана гэдэг аливааг илүү байгаагаар нь хүлээж авахад дөхөмтэй. Бодитоор аливаа асуудалд хандана гэдэг маань тухайн нөхцөл байдлаа бид зөв үнэлж дүгнэнэ гэсэн санаа юм.

Аливаа нэг зүйлийг юмс үзэгдлийг тусган хүлээж авахад тухайн хувь хүний хандлагын асуудал чухлаар хөндөгддөг. Хүлээж авахад хүндрэлтэй нөхцөл байдлыг хүмүүс өөр өөрийнхөөрөө тусгаж хариу үйлдэл үзүүлдэг. Асуудалд хэт эерэгээр хандан хүлээж авах, нэг бол хэт сөргөөр хүлээж авах нь аль аль талдаа эрсдэлтэй. Аливаа асуудлыг юмс үзэгдлйг байгаагаар нь хүлээж аваад бодитоор хандаж боловсруулалт хийгээд зөв хариу үйлдэл гаргах нь хамгийн зөв шийдэл юм.

-Тэгэхээр эерэг гэдгээсээ илүү асуудалд бодитой хандах, өөрийнхөөрөө байх нь тухайн хүнийг тайван, амар амгалан байдалд хөтөлдөг гэж ойлгох нь зөв үү?

-Нэг талдаа хүн өөр өөрийнхөө онцлог шинж чанараар, үзэл бодлоор байх нь зөв. Гэхдээ тухайн хүний зөв гэж бодож байгаа зүйлс бусдын хүлээн зөвшөөрөгдөх хэм хэмжээг зөрчөөд байна уу гэдэг л чухал. Өөрийнх нь зөв гэж бодож, үнэлээд байгаа зүйл нийтээр хүлээн зөвшөөрөгдөж чадахаар зүйл мөн үү, аливаа хэм хэмжээг давж байна уу гэдгийг эхлээд бодолцох хэрэгтэй.

Магадгүй бидний хүүхэд би дураараа байх ёстой, дураараа үгээ хэлэх ёстой гэсэн хандлагаар өслөө гэж бодъё. Гэхдээ тэр хүүхэд ирээдүйд айлын эхнэр, нөхөр болоод өрх тусгаарлана. Нэг албан байгууллагад ажилд орж хамт олонтой болоод нийгмийн харилцаанд орно. Ингээд ирэхээр өнөөх би хүссэнээрээ байх ёстой гэсэн хандлага маань өөрт нь эргээд халгаатай болж мэдэх юм. Тэгэхээр өөрийнх нь баримтлаад байгаа зарчим, үзэл бодол бусдад саад болохгүй шинж чанар байна уу гэдгийг бодох хэрэгтэй. Зан чанар маань бусадтай харилцахад, суралцахад саад болоод байвал л бид энэ тал дээр бодолцож эхэлнэ л гэсэн үг. Биднээс гарч буй үг үйлдэл бусдын тайван байдал, сэтгэл санаанд саад учруулахааргүй бол өөрийнхөө байх ёстой л гэсэн санаа.

-Тэгэхээр “эерэг” байх гэдгийг нийгэм хэт туйлширч хүлээж аваад байгаа бололтой. Энэ нь эргээд уйлмаар байгаа ч тэвчээд гаднаа хүчтэй мэт дүр эсгэхэд хүргээд байна уу?

-Тийм. Тухайн хүн “эерэг бай” гэдэг ухагдахуунаа өөрийнхөөрөө хүлээж авч ойлгоод тэрэндээ тохирсон үйлдлийг гаргаж байгааг үгүйсгэхгүй. Уйлж болохгүй тэвчээртэй бай, уурлаж болохгүй инээ гэсэн ойлголт явдаг. Гэвч хүн уйлна, инээнэ, уурлана. Энэ сэтгэл хөдлөлөөрөө дотоод мэдрэмжээ илэрхийлж, гаргаж байх ёстой. Гэтэл хажуудах хүнээ хэт эерэг бай гээд шахаад байхаар өнөөх хүн сэтгэл хөдлөлөө гаргаж чадахгүйгээс болж бачимдах, стрессдэх, хямрах хариу үйлдэл гаргаж эхэлдэг. Хямралд өртөх ч талтай. Тэгэхээр бид юун дээр эерэг байх юм, юун дээр өөрийнхөөрөө байх боломжтой юм бэ гэдгийг ялгаж салгахгүй болохоор хэт туйлшрал ажиглагдаад байна.

Магадгүй эерэг байх гэдэг ойлголтоо бид өөр өөрсдийхөө байр сууринаас тодорхойлоод харилцагч хүмүүстээ өөрийнхөө ойлгосон шаардлагыг тавьж байхыг үгүйсгэхгүй. Эсвэл амьдралын бүхий л юман дээр эерэг байлгах гээд туйлширдаг.

Гэтэл бид эерэг, сөрөг аль алиныг нь мэдэрч байдаг мэдрэмжийн амьтан учраас тэрийгээ зөв ойлгож хүлээж авч гадагшлуулна гэдэг чухал болов уу.

Нөгөө талаас хүн өөрийгөө илэрхийлэх уйлах, инээх ээлжлэх нь хэвийн сэтгэл хөдлөл юм. Уйлах нь сөрөг сэтгэл хөдлөлөө гаргаж илэрхийлэх нэг боломж. Энэ болгон хязгаарлагдчихаар өөрийн сэтгэл хөдлөл хязгаарлагдаж хиймэл байдал үүсч, зарим хүмүүст өөрийнхөөрөө байж чадахгүй байх эсвэл дарамт болж хувирах ч талтай байдаг.

-Нийгмээрээ сэтгэлзүйн хувьд ингэж шахалт үүсгэх нь ямар хор нөлөөтэй вэ. Түрүүн та хүүхэд дээр жишээ авсантай төстэй хор нөлөөллийг дурдаж болох уу?

-Жишээлбэл, өсвөр насны хүүхдүүдийг битгий асуудал тариад бай. Байгаа юмандаа баярла, битгий ингэж гомдолло гэж ээж, аав нь хэлдэг. Хүүхдүүд өөрийгөө илэрхийлэх, үзэл бодол үнэт зүйлээ олж авах насан дээрээ явж байдаг үе дээр нь хэтэрхий ийм хандлага гаргаад байхаар үүнээс болоод өөрийгөө илэрхийлэх чадвар хумигддаг.

Эсвэл бүр би мэдрэмжээрээ өөрийгөө илэрхийлж болохгүй байна гэдэг бодол рүү түлхчихдэг. Иймэрхүү байдал ажлын байранд ч, хосуудын хоорондын харилцаанд ч ажиглагддаг. Ер нь бол бид амьдралаа бодитой үнэлж байж зөв алхмуудыг хийх ёстой. Хүн байгаа байдал, орчин нөхцлөө зөвөөр үнэлчихвэл эргээд түүндээ тохирсон зөв үйлдэл, шийдвэрүүдийг гаргаж чаддаг. Тэгэхээр тухайн зүйлийнхээ давуу тал, сул талыг анализ хийгээд дадчихвал бидний үг, үйлдэл аяндаа зөв гардаг. Тэгэхгүй таалагдахгүй байхад нь нэгэндээ хүчээр хүлээн зөвшөөрүүлэх гэдэг ч юм уу, эсвэл өөрийнхөө таалагдахгүй байгаа зүйлийг бусад хүнээр хүлээн зөвшөөрүүлэх гээд байгаа нь дарамт үүсгэдэг. Тиймээс хүн бүр адилгүй, хүлэг болгон жороогүй гэдэг шиг өөр өөрийн оюун санаа, үзэл бодолтой хүмүүсийг бодитоор хүлээж авах чухал. Чи нэг юм хэллээ гэхэд нэг хүн уйлж байхад өнөөх нь инээж болно. Хариу үйлдэл адилхан байх албагүй. Аливаад обьектив хандах буюу бодитоор хандах л чухал.

5
таалагдаж байна

1
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

ЭМЯ: Коронавируст халдварын 47, орон нутагт 36 тохиолдол батлагдлаа

2022-04-02

ЭМЯ: Ковидын 127 тохиолдол бүртгэгдэв

2022-04-01

ЭМЯ: Ковидын 112 тохиолдол бүртгэгдэв

2022-03-31

ЭМЯ: Улаанбаатарт 52, орон нутагт 33 тохиолдол батлагдав

2022-03-30

МОНГОЛ ГЕНЕРАЛЫН ӨДӨРТ

2022-04-28

Цагийн өнгө өө гэж...

2022-04-18

Гоёыг хуваалцана...

2022-04-18

Шойгугийн 7 том алдаа

2022-04-04

Жилберто Верас: Монгол боксчид дэлхийд хүчтэй өрсөлдөгч

2022-03-31

Э.Цэндбаатар: Бүх бүсийг нь авна. Хоёрдугаар сард дахин тулаантай

2021-12-26

Бөхчүүд нэгдсэн стандартын зодог шуудаг, малгай өмсдөг болно

2021-12-20

Гавьяат тамирчин М.Анхцэцэг 2021 оны Дэлхийн аварга боллоо

2021-12-17

Диплом Подкаст: TomYo-ийн Стратеги хариуцсан захирал О. Энхжин

2021-06-23

"Zolo Show" подкаст - Ц. Баяр (TUUH.MN)

2021-06-14

Маркетинг Подкаст - МИШЭЭЛ СИТИ төслийн ахлах, Бизнес хөгжлийн захирал Ц. Будхүү

2021-06-11

"The mentor with Gankhuyag" подкаст: Монгол Улсын Соёлын элч, зураач С.Заяасайхан

2021-06-07

ЕБС-ийн сурагчдын амралт ирэх даваа гаригаас эхэлнэ

2022-04-01

Монгол, Оросын оюутан солилцоог нэмэгдүүлнэ

2021-12-18

"Манай улс цээжлэх, давтах гэсэн доод эрэмбийн мэдлэг түгээж байгаа нь хамгийн том учир дутагдал"

2021-11-29

Б.Атар-Эрдэнэ: Бид гадаадад байгаа 2000 хүүхдэд монгол хэлний хичээл заасан

2021-11-29

Хүний амьдралын эхний 7 жил ирээдүйд хэн болохыг тодорхойлдог

2021-10-30

Өсвөр насныхны сэтгэл гутралын зонхилох шалтгааныг гэр бүлийн зөрчил тэргүүлж байна

2021-10-28

Таны хүүгийн оюуны чадавх хадам аавынхтай тань дүйнэ...

2021-09-12

Найзтай болж чаддаггүй хүүхдэд хэрхэн туслах вэ?

2021-09-02

Орос, Хятад руу шинэ хоолой барихад Европ тусална

2022-04-01

10 жил гацсан уул уурхайн биржийн хууль батлагдах уу?

2022-01-12

Монголчууд биднийг мунгинасаар байтал...

2022-01-11

Орос: Бээжин чимээгүй байна, хий шинэ замаар ази руу гарах уу?

2022-01-04

Уилл Смитийн эхнэр түүний араар тавьсан тухай телевизийн шууд эфирээр өөрт нь хэлэхийг дэлхий нийтээрээ харсан...

2022-04-18

Циркээ авъя аа...

2022-04-04

Б.Жаргалсайхан: Цөмийн дайнд цөмөөрөө үхнэ шүү...

2022-04-01

Америкчууд эхнэрээ өмөөрсөн жүжигчин эрийг буруутгасаар, харин Монголд бол эсрэгээрээ...

2022-03-30

Ж.Батсуурь АН-ын даргын сонгуулиас нэрээ татаж байгаагаа мэдэгдлээ

2022-04-02

Дүрмийн өөрчлөлт нь бүртгэгдчихвэл С.Эрдэнэ АН-ын ҮБХ-ы дарга болно

2022-03-30

Сонгогчдын 10 хувийн саналаар төлөөлөгчдийг эгүүлэн татах эрх үүснэ

2022-01-17

Г.Занданшатар: Ардчилсан намыхныг нэг өрөөнд оруулаад цоожилдог юм уу

2022-01-14

Р.Дарханбаяр - Дотоод, гадаадын хөрөнгийн зах зээлд хэрхэн оролцох вэ?

2022-03-31

ХААН Банк “Хадгалаад аял” урамшуулалт аянаа зарлалаа

2022-03-31

Redmi брэндийн гар утсаа хөнгөлөлттэй зээлээр худалдан авах боломжтой боллоо

2022-03-31

Голомт банкнаас дараах тендерийн сонгон шалгаруулалтыг зарлаж байна

2022-03-31

Японы хүлэмжийн хийн ялгарал долоо дахь жилдээ дараалан буурчээ

2022-04-16

Польш улс АНУ-ын цөмийн зэвсгийг байрлуулахад бэлэн байна

2022-04-04

Оросууд Киев мужийн энгийн иргэдийг олноор нь хөнөөжээ

2022-04-04

Казахстан улс ОХУ-д эдийн засгийн хоригийг давахад нь туслахгүй гэлээ

2022-04-02

Л.Оюун-Эрдэнийн тахлын хүндрэл, дайны хямралыг давах тактик юу байх вэ?

2022-04-04

Дөрвөн жилд 150 мянган ажлын байр нэмнэ гэв

2022-04-01

Г.Амартүвшин: Банкууд орлого талынхаа зээлийн хүүг бууруулах сонирхол байхгүй байна

2022-01-14

Эрээнээс дундын зуучлагчгүйгээр ачаа бараагаа татан авах боломжтой юу?

2022-01-13
5:27

Колумбийн хэдэн арван жил үргэлжилсэн зэвсэгт мөргөлдөөний тухай үзэсгэлэн гарлаа

2022-05-11
5:42

Гудамжны хоолыг хөгжүүлэхэд төрийн агентлагуудын уялдаа хэрэгтэй

2022-05-09
4:41

Монголын анхны газрын тос боловсруулах үйлдвэр

2022-05-05
4:37

Колумби улс энэ долоо хоногт нэг сая орчим Венесуэлийн цагаачдад түр эрх зүйн статус санал болгоно

2022-05-03

Алдрын титэм горьдож яваагүй Н.Батцэцэг

2022-06-29

Гаднаас ажилчид “импортолж” хар ажлаа хийлгэе

2022-06-29

"The Hu" Европын орнуудаар аялан тоглоно

2022-06-29

Наадмаар нийт 374 аж ахуйн нэгжид зөвшөөрөл олгоно

2022-06-29

БНСУ хүн амынхаа 70 хувийг 10 дугаар сар гэхэд бүрэн вакцинжуулна

2021-08-15

CAAK ӨНЦӨГ: Сэтгэл гутрал хэмээх бидний чимээгүй дайсан

2021-05-19

CAAK ӨНЦӨГ: Орос болон барууны орнуудын вакцины ялгаа юу вэ?

2021-05-12

CAAK ӨНЦӨГ: Ардчилал үнэхээр хамгийн сайн засаглалын хэлбэр мөн үү?

2021-05-05

Төрийн эрх мэдэл хэнд байх ёстой вэ?

935

МАН-ыг тараах Ерөнхийлөгчийн захирамжийн тухай та ямар үзэл бодолтой байна вэ?

1,046

Коронавирусийн вакцинуудаас та алийг нь үр дүнтэй гэж бодож байна вэ?

1,620

Хэрэв та АНУ-ын иргэн байсан бол Ерөнхийлөгчийн сонгуульд хэнд саналаа өгөх вэ?

414