Найман зуун сая хүнийг ядуурлаас салгасан Дэн Сяопин

Найман зуун сая хүнийг ядуурлаас салгасан Дэн Сяопин

- БНХАУ байгуулагдсан баярын өдөрт 

Хятадын гол ололт юу вэ? Ангийн тэмцэлд ялж ардын хувьсгалаа хийсэн, социалист бүтээн байгуулалт, хятадын онцлогтой социализм, Хятад мөрөөдөл, Бүс ба Зам гээд олон түүх өгүүлж болох авч гарчигт өгүүлсэн түүхийг л орчин цагт онцолдог. Даян дэлхийн нуруун дээрээс ямар том хүнд ачааг аваад хаячих ваа гэдэгт л эрдэмтэд–нийгэм судлаачид, улс төрчид тархиа гашилгасаар...

Тэр хүнд ачааг авч хаясан гавьяатан нь гарчигт нэр дурдсан эрхэм билээ. БНХАУ-ын ойн баярын энэ өдөр энэ нийтлэлээрээ уншигчдын сонорт хүргэж байна. “БНХАУ-ын төрийн удирдагчид цуврал” номын III боть нь “Дэн Сяопин”-д зориулагдаж байна. Энэхүү түүхэн цувралын автор нь хятад судлаач, докторант Х.Баатархүү. Энэ удаагийн III номын ерөнхий редактороор ажиллах боломж надад олдлоо. Бид энэ номоо амжилттай дуусгаад, одоо IV ботио Хятадын өнөөгийн удирдагчийн эцэг, ахмад хувьсгалч, нам-төрийн зүтгэлтэн Си Жүнсюньд зориулахаар ажиллаж байна.

Номын оршилд би ингэж бичсэн. Эрхэлж байсан албан тушаалаараа Хятадын Төрийн тэргүүн, коммунист намын тэргүүн, Засгийн газрын тэргүүн байгаагүй ч Хятад орныг зүүний балмад бодлогын хар тамаас (“Соёлын хувьсгал” гэгч) суга татан гаргаж, Хятадын тэрбум ард түмэнд  амар жимэр аж төрөх, хийсэн бүтээснийхээ хэрээр хүртэж жаргах түүхэн боломжийг олгосон гэдгээрээ тэрбээр дэлхий дахины нэгэн цаг үеийн түүхийн хуудаснаа бичигдэх ховорхон хувь тохиолтон болж тодорно.  

Дэн Сяопин бол 1978 оны 12 дугаар сард хуралдсан ХКН-ын Төв Хорооны алдарт III бүгд хурлаар дэлхий дахинаа зарласан БНХАУ-ын эдийн засгийн реформ шинэчлэлийг эхлүүлсэн гол автор-архитекторч нь юм. Тэрбээр “Муур хар байна уу, цагаан байна уу хамаагүй, гол нь хулгана барьдаг байх хэрэгтэй!” гэсэн томьёоллоороо Хятадад нийгмийн ямар байгуулал байх нь гол биш, дэлхийн хамтын нийгэмлэгтэй мөр зэрэгцэн хөгжил дэвшилд тэмүүлэх, ард түмнээ ядуурлаас ангижруулах нь чухал гэдэг асуудал дэвшүүлж, тэр зорилгодоо ч эх орноо хүргэж чадсан билээ.

ХКН-ын XI их хурлаас (1977 он) сонгогдсон Намын Төв Хорооны тэрхүү III бүгд хурлаас хойшхи 40 гаруй жилд 800 сая ядуус ядуурлаас гарлаа гэдэг нь аугаа том үйлс, ялалт хэмээн хятадууд шагшдаг, тэр тухай ч намынх нь XIX их хурал, БХАТИХ-ын чуулганаар (13 дахь удаагийн сонгуулийн) хангалттай ярьсан. Энэ 40 жилд хүндийн төвийг улс төрөөс эдийн засаг руу эргэлтгүй шилжүүлсэн, либераль эдийн засгийн реформыг тасралтгүй хийсэн, гол бахархал нь 800 сая хүн ардыг ядуурал гуйланчлалаас гаргаж чадсан явдал аж. Тэр ололтыг илтгэх тоо: Хятадын ДНБ-ий өсөлт 35 жилд буюу 1980-2015 онд 191 тэрбумаас 11 их наяд доллар (бараг 58 дахин, яг нарийвчилбал $11.9 триллион) болж өссөн нь дэлхийн эдийн засгийн түүхнээ урьд хожид үзэгдээгүй үзэгдэл болно. GDP-ээ 58 дахин өсгөдөг өөр улс үндэстэн гэж дэлхийд нэрлэгдээгүй байна. 2018.05.23-нд Бээжинд “Хятадын ядуурлаас   ангижруулах олон улсын форум” зохион байгуулагдахад Дэлхийн Банкны төлөөлөгч Белел Дебэл гэдэг хүн 40 жилд Хятадын 800 сая ард иргэдийг   ядуурлаас ангжируулсан нь хүн төрөлхтний түүхэн дэх хамгийн хурдтай, хамгийн   өргөн цар хүрээтэй ядуурлыг бууруулсан ажил боллоо хэмээжээ. 

 

сонин mn

 

1979 оны нэгдүгээр сарын 28. Хятад орон даяар Хонин жилийн Шинийн нэгний баяраа тэмдэглэж, өтгөс буурлууддаа залуус нь хүндэтгэл үзүүлж айл хотлоороо цуглаж амтат хоолоо зооглон дугараг ширээгээ тойрон суудаг өнө эртний уламжлалт баяр болж байлаа.    Харин Номхон далайн уудам хөх тэнгэрт  БНХАУ-ын олон улсын иргэний агаарын тээврийн компанийн 2406 дугаартай гэсэн, хоёр бөөрөндөө 5 ширхэг одтой улаан далбаатай Боинг-707 онгоц тусгай үүргийн нислэг үйлдэн  улам өндөрт тэмүүлэн урагш дүүлнэ.       

Хөлгийн VIP тасалгаанд 70 эргэм насны намхан нуруутай богиновтор үстэй, саарал хүрэмтэй нэгэн эрхэм сонин гарчиглангаа тэмдэглэлийн дэвтэртээ ганц нэг юм бичин суух бөгөөд хөлгийн цонхоор хааяа нэг зураг дарна. Энэ эрхэм бол БНХАУ-ын II үеийн агуу удирдагч, орчин үеийн Хятад улсын архитекторч-өөрчлөлт шинэчлэл, нээлттэй бодлогын “эцэг” хэмээн алдаршсан нэрт улс төрч Дэн Сяопин билээ.   

Хорьдугаар зууны дунд үеэс эхлэн дэлхий дахиныг хуваасан “Хүйтэн дайн”, үзэл суртлын хуваагдлаас болж даян дэлхийн улс төрд үүссэн мөсөн уулыг нураасан нэгэн түүхэн айлчлалыг хийж, 30 гаруй жил алсарсан Хятад, Америкийн харилцааг сэргээж, АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жимми Картерийн урилгаар БНХАУ-ын Цэргийн Төв зөвлөлийн дарга, БНХАУ-ын Төрийн зөвлөлийн Ерөнхий сайдын орлогч Дэн Сяопин тэргүүтэй БНХАУ-ын Засгийн газрын төлөөлөгчид АНУ-д албан ёсны айлчлал хийхээр дорно дахины ард түмний уламжлалт баяр Цагаан сарын шинийн нэгний өдөр алсын аянд дөрөөлсөн нь энэ байлаа.    

Цаг хугацаа урсан одож 40 хаврыг улбаалсан ч тэр жилийн Шинийн нэгний өдрийн түүхэн нислэг нь орчин үеийн Хятад орны хувьд барууны ертөнцийн хаалгыг нээж, өөрчлөлт шинэчлэлт, нээлттэй бодлогын гараанд хийсэн түүхэн алхам байлаа.  Харин энэхүү номд Дэн Сяопингийн гэртээ тэмдэглээгүй олон олон Шинийн нэгний тухай өгүүлэх болно... 

 

сонин mn

 

1997 оны хоёрдугаар сарын 19-ны өдөр их удирдагч Дэн Сяопин насан эцэс болов. Улс орон даяар гашуудал зарлаж хоёрдугаар сарын 20-ны 19 цагт Тяньанмэны талбайд БНХАУ-ын Төрийн далбааг бөхийлгөх ёслол болж хоёр хоногийн  дараа болох байсан Шинийн 15-ны соёлын бүх арга хэмжээг цуцлав.

Хоёрдугаар сарын 20-нд НҮБ тугаа 45 градус бөхийлгөн хүндэтгэл илэрхийлэв. Мөн НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Кофи Аннан БНХАУ-аас НҮБ-д суугаа байнгын төлөөлөгчийн газарт хүрэлцэн гүн эмгэнэл илэрхийлжээ. Дэлхий түүнийг ийнхүү хүндэтгэж байлаа.

Дэн Сяопины хувьд 1997 онд Хонконг эх улсдаа эргэж нэгдэхийг хүсэн хүлээж тэр үед Хонконг-д очихоор төлөвлөж энэ тухайгаа ойр дотнохондоо үргэлж ярьдаг байлаа. Хэдийгээр тэрээр бурхны орноо одсон ч түүний олон жил хөөцөлдөж байсан томоохон үйл хэргийг нь залгамжлагч нар нь биелүүлж 1997 оны 7 дугаар сарын 1-нд Хонконг, 1999 оны арван хоёрдугаар сарын 20-нд Макао БНХАУ-ын бүрэлдэхүүнд эргэж ирснээр Хятадын газрын зураг шинэчлэгдэн бүрэн бүтэн болов.      

Ийнхүү ХХ зууны Хятадын агуу улс төрч ард түмнээсээ алсран одсон ч тэрээр эдийн засаг, нийгмийн хөгжлөөрөө дэлхийд тэргүүлэгч социалист зах зээлийн хөгжингүй улс гүрнийг үлдээжээ.

Дэн Сяопиний улс орондоо байгуулсан хувьсгалт тэмцлийн гавьяа зүтгэл нь, эдийн засгийн нээлттэй бодлого нь, орчин үеийн төрийн байгуулалтын систем нь Хятадын түүхэнд, ард түмнийхээ зүрх сэтгэлд түмэн үед дурсагдах мөнхийн үйл хэрэг билээ.  

 

Олон улсын харилцааны судлаач-профессор Д.Баярхүү

3
таалагдаж байна

0
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл (-)

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд манай сайт хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү!
0/1000
  • Зочин ×
    Хариулах ({[{ cmmnt.children.length }]})
    0/1000
    • Зочин {[{ childComment.ip_address }]} ×
      {[{ childComment.text }]}
      {[{ childComment.dislike_count }]}
    • Бусад сэтгэгдэл ()
  • Бусад сэтгэгдэл ()

Дуртай төрөл

БНСУ хүн амынхаа 70 хувийг 10 дугаар сар гэхэд бүрэн вакцинжуулна

2021-08-15

CAAK ӨНЦӨГ: Сэтгэл гутрал хэмээх бидний чимээгүй дайсан

2021-05-19

CAAK ӨНЦӨГ: Орос болон барууны орнуудын вакцины ялгаа юу вэ?

2021-05-12

CAAK ӨНЦӨГ: Ардчилал үнэхээр хамгийн сайн засаглалын хэлбэр мөн үү?

2021-05-05

"Монголоор дайран өнгөрөх хийн хоолойн трассыг 966.8 километр урт байхаар ТЭЗҮ боловсруулагдаж байгаа"

2021-10-13

Засгийн газраас “Рио Тинто”-д хандан захидал илгээжээ

2021-10-12

"Цагаан хаданд дуртай жолоочоо хил нэвтрүүлж, дургүйгээ буцаах нь түгээмэл боллоо" гэв

2021-10-07

Байгалийн хий дамжуулах хоолой барих төсөл төлөвлөгөөний дагуу үргэлжилж байна

2021-10-06

Замын үүд бол замбараагүй гэр хороолол, харин Эрээн нь хот шиг хот болжээ...

2021-10-18

Хорьж болохгүй 20 насан дээрээ яваа бүсгүйн санаа зовох хэрэггүй зүйлс

2021-10-15

Тэтгэврийн реформ хийнэ гэсэн чинь ингэнээ...

2021-10-05

Ардчилалд амьсгаа авах боломж үлдээ, ард түмэнд ар тал хэрэгтэй байна...

2021-10-04

Таны хүүгийн оюуны чадавх хадам аавынхтай тань дүйнэ...

2021-09-12

Найзтай болж чаддаггүй хүүхдэд хэрхэн туслах вэ?

2021-09-02

Таны тэврэлт хүүхдийн тань тархины хөгжил, оюун ухааны чадварт ихээхэн нөлөөтэй

2021-08-23

Хүүхэд яагаад орондоо шээдэг вэ?

2021-08-21

Өөрийгөө үнэгүй хөгжүүлэх боломжийг олгох вэбсайтуудын жагсаалт

2021-10-17

Боловсрол шинжлэх ухааны сайд Л.Энх-Амгалан МҮИС-ийн асуудлаар цагдаад мэдүүлэг өгчээ

2021-10-14

Х.Хатанбаатар АНУ-д оюун ухааны академиа байгуулахаар болжээ

2021-10-12

БШУЯ-ны Төрийн нарийн бичгийн дарга Д.Батбаатарыг ажлаас нь чөлөөллөө

2021-10-06

Диплом Подкаст: TomYo-ийн Стратеги хариуцсан захирал О. Энхжин

2021-06-23

"Zolo Show" подкаст - Ц. Баяр (TUUH.MN)

2021-06-14

Маркетинг Подкаст - МИШЭЭЛ СИТИ төслийн ахлах, Бизнес хөгжлийн захирал Ц. Будхүү

2021-06-11

"The mentor with Gankhuyag" подкаст: Монгол Улсын Соёлын элч, зураач С.Заяасайхан

2021-06-07

Ц.Магалжав: Үндэсний бөхөд чөлөөт бөх, жудотой адилхан оноолт, оноо олгоно

2021-10-13

Өвөр Монгол дахь Монгол хүүхдүүдийн соёлын геноцид

2021-10-13

Э.Цэндбаатар: Би мэргэжлийн бокст орсноо албан ёсоор мэдэгдэж байна

2021-10-12

Бокс & пост

2021-10-08

Томчуудын хүүхдүүдийн хар тамхины хэргийг хав дарсаар байх уу

2021-10-17

Судлаач Ганаа: Гадаадын хөрөнгө оруулалт: Мөрөөдөл, тэнэглэл, шунал

2021-10-14

Үнэнд гүйцэгдсэн “Рио Тинто”

2021-10-14

50 мянган ам.долларын айдас, нарийн царигийн айдастай яг адилхан!?

2021-10-13

Барилгын салбарын компаниудын 70-80 хувь нь дампуурах хэмжээнд хүрээд байна

2021-10-18

"Собт трейд" компанийн тусгай зөвшөөрлийг цуцалжээ

2021-10-18

Цахим гарын үсэггүй “Дижитал үндэстэн”

2021-10-18

Б.Батзаяа: Монгол Улсад дээрэлхлээс урьдчилан сэргийлэх сарыг анх удаа тэмдэглэн өнгөрүүлж байна

2021-10-18

АН: Н.Ганибал, Ж.Батсуурь нарыг намын гишүүнээс дөрвөн жилээр хасах сахилгын шийтгэл оногдууллаа

2021-10-18

Ц.Идэрбат, Э.Батшугар нар УИХ-ын гишүүнээр сонгогдлоо

2021-10-18

С.Амарсайханыг арай хэтэрхий давраагаад байгаа юм биш үү? МАН-ынхаан

2021-10-18

АН ингэж үймэх нь лидерүүдэд өчүүхэн ч хохиролгүй, олон мянган гишүүд дэмжигчдэд нь гарзтай

2021-10-18

Эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэл төлөх ХУВЬ ХЭМЖЭЭ

2021-10-18

С.Батхишиг: Аутизм удамшдаггүй

2021-10-13

Анагаахын оюутнуудыг сайн дурын ажилд дайчилна

2021-10-13

Дэлхийн банкны санхүүжилтээр ЭМЯ-нд 2.9 cая ам.долларын тоног төхөөрөмжийг өглөө

2021-10-08

О.Цогтгэрэл: Орлого, экспортыг огт тоогоогүй 30 жил

2021-10-18

Ө.Ганзориг: Сүүлийн 30 жилд үүссэн гажуудлыг тэтгэврийн реформоор л арилгаж чадна

2021-10-17

СЗХ: Койн худалдан авснаас учирсан хохирлыг төр аливаа хэлбэрээр хариуцахгүй

2021-10-16

Хэрэглээний бараа үйлчилгээний үнэ өмнөх оны эцсээс 10.4%, өмнөх сараас 0.4 хувиар өсчээ

2021-10-15

Ковидын улмаас Японы иргэдийн төсвийн зарцуулалт буурч, хуримтлал нэмэгджээ

2021-10-18

Иракийн хотуудад сонгуулийн луйврыг эсэргүүцсэн жагсаал болжээ

2021-10-18

Афганистанд сүүлийн хоёр баасан гариг дараалан халдлага гарч, олон хүний амь үрэгдлээ

2021-10-16

Их Британийн парламентын гишүүн сонгогчидтой уулзах үеэр амиа алджээ

2021-10-16

Голомт банк “Тапатрип” аялал жуулчлалын компани хамтран ажиллах санамж бичиг байгууллаа

2021-10-15

Тусгай хэрэгцээт сургалтын хөтөлбөрт ашиглах монгол хэлтэй анхны цахим брайл төхөөрөмжийг Голомт банкнаас хандивлалаа

2021-10-15

Мөнгөний тухай залуусын мэдэх ёстой зүйлс

2021-10-15

Төрийн банк дундаж давхаргыг дэмжигч Үндэсний тэргүүлэгч банк болно

2021-10-15

МУГЖ С.Жавхлан: УИХ, Засгийн газрыг огцортол би эндээс хөдлөхгүй

2021-10-15
4:42

Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд ба хөдөлмөрийн зах зээлийн хооронд саад үүсч байна

2021-10-11

ЦЕГ-ын дарга Ж.Болд: Д.Монголхүү, Э.Одбаяр нар удаа дараа ХУУЛЬ ЗӨРЧСӨН

2021-10-06

Хонхэрээдийн Б.Энхбат цагдаа нарыг өмөөрөв

2021-10-06

ЭМЯ: 1643 хүн халдвар авч, 14 хүн нас барлаа

2021-10-16

ЭМЯ: 2076 хүн халдвар авч, 16 хүн нас барлаа

2021-10-15

Б.Бямбадорж: Орон нутгийн оюутнууд халдвар авбал оршин суугаа газрынхаа өрхийн эмнэлэгт хандана

2021-10-14

ЭМЯ: 1920 хүнээс халдвар илэрч, 15 хүн нас барлаа

2021-10-14

МАН-ыг тараах Ерөнхийлөгчийн захирамжийн тухай та ямар үзэл бодолтой байна вэ?

914

Коронавирусийн вакцинуудаас та алийг нь үр дүнтэй гэж бодож байна вэ?

1,596

Хэрэв та АНУ-ын иргэн байсан бол Ерөнхийлөгчийн сонгуульд хэнд саналаа өгөх вэ?

395

Засаглалын хамгийн төгс хэлбэр таны бодлоор юу вэ?

591