Харуулах донтой Монголчууд...

Харуулах донтой Монголчууд...

Амьдралтай ярилцахад түүний асуулт биш, харин бидний хариулт чухал байдаг.

Марина Цветаева

Оросын алдарт найрагч эмэгтэйн хэлсэн энэ үгийг зарим хүний чихэн дээр орилохсон. Яагаад гэж үү. Бид хариулж биш, харуулах гэж амьдраад байх шиг. Хөрш айлын минь бүсгүй жигтэйхэн гоё, ганган. Түүний нохой ч ганган, гил хар, тачирхан үсийг нь лакдсан мэт, үргэлж гялалзаад бас их сүрдмээр.

Зөрөөд өнгөрсөн хэн хүнгүй л эзнийг нь ч, нохойг нь ч эргэн хардаг. Гэхдээ тэднийг “муухай, заваан” гэх хүн олон. Бүсгүй нохойгоо хаана ч хамаагүй баалгачихаад, дээгүүр харан “дүүхэлзээд” гэртээ орчихдог учраас тэр. Түүнд энэ байдлыг нь хэлж, нохойнхоо ялгадсыг цэвэрлэхийг шаардахаар хөөрхөн инээгээд, мэлзэхийг яана. Амьтан тэжээдэг сайн охин гэж би түүнийг хааяахан өмөөрдөг байлаа. Гэтэл нэг удаа “Уралдаанд оролцуулахын тулд нохой тэжээх болсон” гэж ярихыг нь сонсоод үнэлгээ минь буурчихсан. Бусдад гоё харагдах гэж амьдардаг бололтой, тэрбээр.

Нэг найз маань “Манай орцны зарим айл цонхоороо талх, ногоо, яс, шил, тэр ч бүү хэл, хэрэглэсэн жорлонгийн цаас, бэлгэвч, ариун цэврийн хэрэгслээ шидчихдэг. Яг аль давхрын хэн тийм заваан, бүдүүлэг авирладгийг мэдэхгүй. Орцныхноо харахад хөдөөнөөс нүүж ирсэн хоёр, гурван айлыг эс тооцвол бүгд л “сүрхий царайтай”, үнэртэн сэнгэнүүлж, үнэтэй машин унасан хүмүүс байдаг” гэж гайхшаа бардаг юм.

Энэ мэтээр тэрүүхэн хэдэн ам метр доторх нь цэвэрхэн байвал боллоо гэсэн шиг гэрээсээ хог гаргаад орцонд тавьчихдаг, эсвэл цонхоороо чулуудчихдаг хүн нийслэлийн орон сууцнуудад зөндөө бий. Бохирдуулсан орчиндоо өөрөө ч, үр хүүхэд, аав, ээж нь ч амьдардгийг ойлгохгүй тийм “мал” манай орцонд ч байдаг. Гэхдээ тэднийг гаднаас нь хараад тийм гэж мэдэх аргагүй. Яагаад гэвэл тэд бусдын өмнө гоё, соёлтой, боловсролтой, боловсон дүр эсгэж чаддаг.

Монголчууд ер нь янзын улс шүү. Нүүдэлчин удамтай, уудам талд тааваараа “бэлчиж” ирсэн амьдралын хэв маяг, генд байгаа “юм” ийм бүдүүлэг байхад нөлөөлдөг гэж хээв нэг тайлбарладаг. Саяхан автобусанд сууж яваад хоёр эмэгтэйн ярианаас ийм нэгэн түүх сонсов. Баатарынх хүү, охинтой, нийгэм солигдохоос өмнө орон сууцанд хоёр өрөө байртай тов хийсэн амьдралтай айл байж. Хэдэн жилийн өмнө хүү нь өрх тусгаарлан гарснаас хойш охин байраа зарахыг аавдаа ятгаж, уйлж “дуулсаар” санасандаа хүрчээ.

Ингээд банкны зээл авч, байраа томруулаад, өрнөөс өрний хооронд “жирийх” болсон байна. “Би гэртээ найз залуугаа авчрахаас ичдэг. Манай найз нар над шиг ийм умгар, харанхуй байранд амьдардаггүй” гэж “чарласаар” болж бүтээд байсан амьдралаа өрөнд бариулсан охин нь өнөөдөр ганган машин, гар утастай, харин ажилгүй. Бусдын нүдэнд бүтэн харагдах түүний цаана банкны зээлэнд байраа тавьж туухаас наагуур байгаа аав, ээж, өндөр настай өвөө нь бий.

Амьдрал хэдийгээр марафон ч гэсэн хэрэглээгээрээ уралдаж, бусдад харуулж, гайхуулахын тулд явбал гарцаагүй тэнэглэл буй за. “Хүн хэрэв амьдралын мөн чанар, үнэ цэнийн тухай бодоод эхэлбэл өвчилсний шинж” гэж Зигмунд Фройд хэлжээ. Хүний сэтгэл зүйн учрыг олохоор насаараа “өвчилсөн” тэрбээр хийрхэл гэгчийн тухай ийнхүү хэлсэн аж. Үүнтэй адил бид өрөөлд харагдахын төлөөх хийрхэлд нэрвэгдсэн бололтой.

Үүний нэг жишээ нь би өөрөө гэдгээ ч хүлээн зөвшөөрнө. Учир нь, цоргоны ус зэв, хлор ихтэй, эрүүл мэндэд сөрөг гэж мэдсээр байж ус цэвэршүүлэгч төхөөрөмж авахаа хойшлуулсаар оронд нь зарим хогшлоо шинэчилчихсэн гэж байгаа. “Хүн орж ирвэл аятайхан харагдах хэрэгтэй” гэсэн далд хүсэл, “Бусдад харуулах гэж амьдардаггүй” гэсэн бодол минь ийнхүү огтлолцож, эцэст нь “өвчин” нь дийлсэн хэрэг. Гэхдээ би гайхуулах “донтой” хүн биш. Хамгийн чухал нь буруугаа мэдэж байгаа цагт засаж, залруулах боломжтой.

Бельгид олон жил болсон нэг монгол хүн “Гар утас, машины дугаарыг хэдэн сая төгрөгөөр авдаг “уламжлал” одоо хүртэл байгаа юм уу, монголчууд галзуурчихжээ” гэж гайхаж билээ. Бусад орны иргэдийн хувьд энэ мэт энгийн хэрэглээ манайд гангараа болсон хэвээр. Энэ бол бусдаас дутахгүй, бүр “илүү” гарах гэсэн тэнэг, атаархуу зан. Нөгөөтээгүүр, сэтгэл, сэтгэлгээ, сэтгэцийн зогсонги байдалтай холбоотой.

Үүнийг хүн ам цөөнтэй болон хэт ядуу амьдралтай улсын “онцлог” гэж тайлбарлах нь ч бий. Тийм, үгүй гэж дүгнэх нь чухал биш, харин нийгмийн ийм дорой сэтгэлгээг засахад хаана хаанаа анхаарахгүй бол “гайхуулах дон” гээч өвчин газар авлаа. Оюун билгийг дээдэлдэг, хүнлэг, шударга нийгэмд хийрхэх, бусадтай эд мөнгөөр өрсөлдөх өвчин байдаггүйг дэлхийн олон орны жишээнээс харж болно.

Монгол Улсын хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ 240 мянган төгрөг. Иргэдийн түгээмэл хэрэглэдэг гар утасны үнэ дунджаар 200 орчим мянган төгрөг. Гэхдээ ийм “хямдхан” утас хэрэглэхээс олонх нь ичдэг. Халаасандаа захирагддаг ухаалаг хүмүүсийн унадаг машин дунджаар 18, харуулах дунтай нь хамгийн багадаа 40 орчим сая төгрөг. Яаж ч бодсон цалингаараа авах боломжгүй ийм үнэтэй утас, машиныг яаж ийгээд л авчихдаг. Энэ нь нэг талаар хэрэглээ хэдий ч нөгөө талаас харахад хүнээс дутахгүй гэсэн сэтгэлгээтэй холбоотой. Өрөөл бусдад харуулахын төлөөх монголчуудын марафон хаана хүрэх бол.

Нийгмийн сүлжээнд идэвхтэй байдаг нэгэн эрхэм монголчууд үнэтэй хослолд мөнгө хайрладаггүй хирнээ түүнээс нь хамаагүй хямд хэлний курсийг “тэнгэрт хадсан” гэж шүүмжилдэг талаар бичсэн байна билээ. Боловсролдоо хөрөнгө оруулахдаа гар татдаг бид хэдэн ч төгрөгөөр хамаагүй хослолд мөнгө зардгаас харахад бусдад гайхуулдаг өвчний явц хаана хүрснийг илтгэнэ буй за.

Ж.Эрдэнэ

17
таалагдаж байна

2
таалагдахгүй байна

Холбоотой мэдээлэл Бүгдийг үзэх

Сэтгэгдэл

Уучлаарай энэ мэдээнд oдоогоор
сэтгэгдэл бичих боломжгүй байна.

Дуртай төрөл

О.Чулуунбилэг: Монголчууд аа, Венесуэлийн хомсдолын коммунизмд тавтай морил л гэж хэлье

2021-06-16

Монгол Улс ирэх сарын 1-нээс жуулчдыг тусгаарлахгүйгээр аялуулна

2021-06-15

Үнэнийг нуусан сонгуулийн дараа үнийн өсөлтөөр “бэлэг” барих нь

2021-06-14

НДШ-ийг 2 хувиар бууруулах тухай хуулийн төслийг эцэслэн баталлаа

2021-06-11

ЭЕШ-д 800 оноо авсан сурагчдад тэтгэлэг олгоно

2021-06-16

Хүүхдийн сурлага, хүмүүжлийн ажилд жигд анхаарах цаг болжээ

2021-06-16

Монгол-Германы хамтарсан их сургуулийн дотуур байрны барилгын явц 80 хувьтай байна

2021-06-15

Бүгд найрамдах Польш Улсад бакалавр, магистрын хөтөлбөрт суралцуулах сонгон шалгаруулалт зарлагдлаа

2021-06-15

ХААН Банк сан нийгэмд гэрэл түгээсээр 14 дэх жилтэйгээ золголоо

2021-06-16

ХААН Банкны Юнионпэй картаараа худалдан авалт хийж, 250 мянга хүртэлх төгрөгийн урамшуулал аваарай

2021-06-15

SocialPay үнэнч хэрэглэгчдэдээ зориулан “SocialPay Loves Coffee” урамшууллын аяныг эхлүүллээ

2021-06-14

7-17 насны хүүхэд залууст зориулсан Junior багц бүтээгдэхүүн: Санхүүгийн аялал үргэлжилсээр

2021-06-14

Шашин төрийг хослон баригч Наран гэрэлт Богд хааны сүүлчийн хатан Наваанлувсангийн Гэнэнпил

2021-06-16

Гольф хэмээх солиотой бизнес

2021-06-14

Д.Баярхүү: Ард түмэндээ дахиад гомдоорой!

2021-06-10

Судлаач Ганаа: Улс хийгээд Үндэсний сүйрлийн тухай...

2021-06-09

"Zolo Show" подкаст - Ц. Баяр (TUUH.MN)

2021-06-14

Маркетинг Подкаст - МИШЭЭЛ СИТИ төслийн ахлах, Бизнес хөгжлийн захирал Ц. Будхүү

2021-06-11

"The mentor with Gankhuyag" подкаст: Монгол Улсын Соёлын элч, зураач С.Заяасайхан

2021-06-07

СЭХЭЭТЭН ПОДКАСТ - Т.Алдарсайхан: Боломж, Хот төлөвлөлт, Үл хөдлөх хөрөнгө

2021-06-03
4:35

Нэн ховор эмийн ургамлуудыг биотехнологийн аргаар өсгөж байсан боловч цар тахлын улмаас төслийн санхүүжилтийг зогсоожээ

2021-06-14

АН-аас нэр дэвшигч энэ сонгуульд ТҮҮХЭН ДООД санал авсан нь бид бүгдэд амаргүй байна

2021-06-11
29:04

Эрх баригчид vs Сэтгүүлчид

2021-06-10

Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн санал хураалтын дүн

2021-06-09

Газрын тосны экспорт 239 хувиар нэмэгдэв

2021-06-07

А.Б.Миллер: Хийн хоолойн салбарт ажиллах Монголын мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх боломжтой

2021-06-03

125 га-д техникийн болон биологийн нөхөн сэргээлт хийхээр төлөвлөжээ

2021-06-02

Өмнөговь болон Дорноговь аймагт уул уурхайн үйл ажиллагаа эрхэлж буй ААН-үүд ажилтнуудынхаа ээлжийг хэрхэн солих вэ?

2021-05-22

Допингийн асуудалд холбогдсон Э.Оюунболдын гомдлыг АТГ-аас хаажээ

2021-06-15

МҮБХ: Н.Батсуурь, Э.Оюунболд, Р.Пүрэвдагва, Б.Бат-Орших, Д.Цэрэнтогтох нарыг 100 жилийн ойн баяр наадамд барилдах санаа, зорилго агуулахгүй байхыг уриалъя

2021-06-15

Допинг илэрсэн бөхийн барилдах эрхийг дөрвөн жил хүртэлх хугацаагаар хасна

2021-06-15

МҮБХ: 40 бөхөөс допингийн шинжилгээ авахыг хүсжээ

2021-06-14

Олон "болохгүй"-н дунд өссөн хүүхэд амжилтанд хэзээ ч хүрэхгүй

2021-06-10

ЯАГААД хүүхдийг хэвтээгээр хөхүүлж болохгүй вэ?

2021-06-03

Хятад улс нэг өрх гурван хүүхэдтэй байхыг зөвшөөрчээ

2021-06-02

Хүүхдэдээ сайхан болон муухай сэтгэлийг хэрхэн тайлбарлах вэ?

2021-05-31

УИХ-ын гишүүн Ш.АДЬШАА: Машины дугуй хагарч, замын хашлага мөргөсөн нь үнэн

2021-06-16

Нислэгийн шинэ чиглэл нээнэ

2021-06-16

Манлай баатар Ж.Дамдинсүрэнгийн мэндэлсний 150 жилийн ойг тэмдэглэнэ

2021-06-16

"Болор цом-38" яруу найргийн наадам тодорхойгүй хугацаагаар хойшлогдлоо

2021-06-16

Худалдаа үйлчилгээний байгууллагуудаар вакцин хийлгээгүй хүүхэд, өндөр настан, жирэмсэн эхчүүдийг явахгүй байхыг хүсэж байна

2021-06-16

ЭМЯ: Коронавирусийн 2395 тохиолдол бүртгэгдэж, есөн хүн нас барлаа

2021-06-16

​Ж.Сүхбаатар: Коронавирусийн үед уух Арбидол гэх эмийн үнэ тав дахин өссөн байна

2021-06-15

Б.УУГАНБАЯР: Амьжиргааны түвшин дээгүүр орлоготой иргэдийг эмчилгээний зардлаа өөрсдөө гаргах чиглэл өгч байна

2021-06-15

Гутранги байж, шинэ зүйл сурахаас зайлсхийснээр тархи аажим зэвэрдэг

2021-06-16

Хэвтүүлэн эмчлэх тусламж, үйлчилгээний зардлыг ЭМД-ын сангаас санхүүжүүлнэ

2021-06-16

Григорийн тооллоор хавар дуусаагүй байна...

2021-06-15

Зуны улиралд ходоодны галын илчид тохируулан шингэхэд хялбар хоол унд хэрэглэх хэрэгтэй

2021-06-15

Израиль Газын зурваст агаараас цохилт үзүүллээ

2021-06-16

Жо Байдены гадаад бодлогын ололт В.Путинд ач холбогдолгүй

2021-06-16

Илон Маскын хэлсэн үг биткойны үнэ ханшийг өсгөв

2021-06-15

Энэтхэгт 11 настай хүү аймшигт хэрэг хийжээ

2021-06-14

АН-ын нэрийг дуудлагаар худалдчих

2021-06-16

Буцах сайд нарын сураг

2021-06-16

Д.Ганбат: Ардчилсан улс гэдэг нэр төдий үлдлээ

2021-06-15

Б.Баяраа: Үндсэн хуулийн Цэцийн сая гаргасан шийдвэр Ерөнхий сайд асан М.Энхсайхан, С.Баяр нарт шууд хамааралтай

2021-06-15

Олон нийтийг хүссэнээрээ удирдах аргууд

2021-06-16

Цөвийн цагт амьтны үйл доройтсоноор халдварт нянгийн өвчин ихэд дэлгэрэх бөгөөд тэр цагт өөрийгөө болон бусдыг хамгаалж сэргийлэх нь чухал

2021-06-16

Хөгширсөн хойноо харамсаж болох үйлдлүүд

2021-06-16

Гуравхан сая хүнтэй ч 1.4 тэрбум хүнтэй Хятад гүрний халдварын хэмжээнд мөдхөн гүйцэх нь...

2021-06-16

CAAK ӨНЦӨГ: Сэтгэл гутрал хэмээх бидний чимээгүй дайсан

2021-05-19

CAAK ӨНЦӨГ: Орос болон барууны орнуудын вакцины ялгаа юу вэ?

2021-05-12

CAAK ӨНЦӨГ: Ардчилал үнэхээр хамгийн сайн засаглалын хэлбэр мөн үү?

2021-05-05

CAAK ӨНЦӨГ: Вакцины дайнд ОХУ, Хятад хоёр ялалт байгууллаа

2021-04-28

МАН-ыг тараах Ерөнхийлөгчийн захирамжийн тухай та ямар үзэл бодолтой байна вэ?

742

Коронавирусийн вакцинуудаас та алийг нь үр дүнтэй гэж бодож байна вэ?

1,545

Хэрэв та АНУ-ын иргэн байсан бол Ерөнхийлөгчийн сонгуульд хэнд саналаа өгөх вэ?

380

Засаглалын хамгийн төгс хэлбэр таны бодлоор юу вэ?

564